Sobere herdenking van sterfdag Arafat

Voor een volk dat het verheerlijken van al dan niet gewelddadig gestorven personen tot kunst heeft verheven, had de eerste herdenking van de sterfdag van Yasser Arafat een opmerkelijk ingetogen karakter. Op het plein van het inmiddels melkwit geschilderde regeringskwartier, de mukataa in Ramallah, luisterden slechts enkele honderden aanhangers van Fatah naar de redes van oude getrouwen, onder wie Arafat's opvolger Mahmoud Abbas, de nieuwe rais.

Dezelfde mukataa, waar de sporen van de Israëlische tankbeschietingen zijn weggewist en de kogelgaten dicht geplamuurd, was een jaar geleden het toneel van heftige emoties, mitrailleursalvo's en demonstraties van gemaskerde Al-Aqsa Martelarenbrigades. Iedere bezoeker werd gisteren grondig gefouilleerd, jongens met wapens werden weggestuurd en de militante organisaties kregen geen toegang.

Politie en leger waren zichtbaar aanwezig en op het binnenplein leken veiligheidsagenten en soldaten in burger in de meerderheid. Of de lage opkomst een kwestie is van uit-het-oog-uit-het-hart of dat de Palestijnen liever thuis Abu Ammar, zoals Arafat wordt genoemd, herdachten dan naar een overbekende rede van Abu Mazen (Abbas) te luisteren, laat zich raden. ,,Arafat wist het volk te beroeren, Abbas wordt respectvol aangehoord. De emoties over de dood van Abu Ammar hebben zich een jaar geleden al ontladen. En hoe!'', aldus dr Daoud Kuttab, een Palestijnse columnist en directeur van de media-academie in Ramallah. Toch is ook hij verrast door de lage opkomst.

Abbas, die de eerste steen legde voor een Arafat-mausoleum, zwoer opnieuw trouw aan de idealen van Abu Ammar en zei dat de strijd (hij bedoelde de politieke campagne) doorgaat ,,tot de Palestijnse vlag op de minaretten, kerken en muren van Jeruzalem hangt.'' Uit Arafats mond had zo'n tekst geleid tot emotionele reacties, een grommend ,,Allah is Groot''. Nu klonk beleefd applaus, plichtmatig alsof hij niet helemaal werd geloofd.

Kuttab: ,,Ga er maar aanstaan. Arafat opvolgen en al die geprojecteerde dromen en ambities vervullen met een onwillig Israël.''

,,Typisch Fatah. Er valt niets te verdienen, dus komen de meesten niet. Als het om een Hamasbijeenkomst ter ere van sjeik Yassin gegaan zou zijn, dan waren er tienduizenden aanhangers gekomen'', denkt professor Sattar Kassem, politicoloog en Fatah-criticus in Nablus. ,,Bij veel Palestijnen is eindelijk het besef doorgedrongen dat Arafat's erfenis eigenlijk alleen een door en door corrupte Palestijnse Autoriteit omvat. Hij heeft niets bereikt.''

Ook in de Strook van Gaza hadden de manifestaties gisteren – de eersten in een weeklange reeks – een kleinschalig karakter. Dat ligt daar vooral aan Hamas. De leiders van Hamas in Gaza vloeien niet over van van respect voor de op 75-jarige leeftijd gestorven guerrillaleider, en zij gunnen Fatah niet de eer van een herdenking.