`Sint is een kindervriend, geen opvoeder'

Vanaf vandaag arriveert Sinterklaas met zijn Zwarte Pieten op honderden plekken in Nederland. Wat is een goede Sint? Op bezoek bij de cursus voor supersinterklazen. ,,Kinderen die net niet meer geloven zijn gevaarlijk.''

Zorgvuldig smeert Fred Lunenberg de bruine schmink met een wattenstaafje in de oorschelp van zijn cursist. Lunenberg is bestuurslid van het Sint Nicolaasgenootschap Nederland. Een Zwarte Piet waar wit doorheen schemert kán niet, zegt Lunenberg. ,,Dus let op oren, nek, haargrens én neusgaten. Bruine schmink oogt natuurlijk, zwarte oogt angstig. De lippen van Zwarte Piet zijn rood, maar maak ze niet groter dan ze zijn. Zwarte Piet is geen clown.''

Vandaag arriveert Sinterklaas met zijn paard en zijn Zwarte Pieten in Sneek. De komende weken arriveert hij ook in talloze andere steden, dorpen en wijken. Twee weken geleden oefenden 41 volwassenen – 18 Sinterklazen, 23 Pieten – in een kampeerboerderij in de bossen bij Leersum hun rol. De tweedaagse cursus is georganiseerd door het Sint Nicolaasgenootschap. De meeste cursisten zijn mannen van middelbare leeftijd of iets ouder, er zijn een paar vrouwen. De vijf bestuursleden geven de lessen.

Er staat steeds iemand bij het hek. Het is niet ondenkbaar dat er op deze zonnige zondag kinderen door de bossen lopen. En wat zouden die moeten denken van de Sinterklazen en Pieten die in de tuin een sinterklaasdans dansen terwijl ze met de muziek die uit de luidspreker schalt meezingen: `Zachtjes gaan de paardenvoetjes, trippel, trappel, trippel, tráááááp'? De kinderen zouden schrikken. Of nog erger, van hun geloof kunnen vallen. Dat zou jammer zijn want de cursus is juist bedoeld om het sinterklaasfeest voor de kinderen zo mooi en echt mogelijk te maken en zo de ,,kleurrijke'' traditie te behouden.

De deelnemers doen het niet alleen voor de kinderen. Dit is mijn hobby, zegt Lunenberg, die werkt bij het Nederlands Forensisch Instituut, glunderend. Hij wordt `de kapper' genoemd. Met een schaartje knipt hij de opgeplakte wenkbrauwen bij van Sander Kesseler (24). Kesseler is priesterstudent. Hij heeft flink geïnvesteerd in zijn sinterklaaspak. ,,Bij elkaar zo'n vierduizend euro.'' De baard is het duurst, maar die is dan ook van echt buffelhaar.

Een dag eerder hebben de cursisten zich over de geschiedenis van Sinterklaas en Zwarte Piet gebogen, vandaag komen praktische kwesties aan de orde. Bestuurslid René Toonen loopt alle mogelijke ongemakken langs en vertelt hoe te anticiperen. De Sint, die een dag lang langs scholen trekt en huisbezoeken aflegt, krijgt honger. Bestuurslid Kees ten Have vertelt hoe hij mét zijn boterham zijn halve snor doorslikte. Ten Have, die zelf ook optreedt als Sint, neemt altijd een paar voedzame maaltijdshakes mee en drinkt die met een rietje.

Toiletbezoek is voor een Sint die in vol ornaat op een school arriveert ook niet eenvoudig. René Toonen: ,,Laat de Hoofdpiet overleggen met de schooldirecteur. De kinderen snappen wel dat een Sint even moet plassen. En let op de mantel. Laat eventueel een van de Pieten de mantel omhooghouden.'' Luid gelach.

Richt je als Sinterklaas op de kinderen, gaat Toonen verder. ,,Geen schuine moppen, geen dubbelzinnige grappen. Vergeet de volwassenen. Neem niet de dochter van achttien op schoot.'' ,,Dat doen we later wel'', roept een cursist.

Toonen onverstoorbaar: ,,Praat niet tegen kinderen in bestraffende zin: `Heb jij je bordje wel leeggegeten?' Ook niet als ouders dat willen. Sint is geen opvoeder, Sint is een kindervriend.''

's Middags, als iedereen is aangekleed en geschminkt, worden verschillende situaties geoefend in een rollenspel. De Sinten en Pieten zweten in hun pakken van de hitte in de boerderij en van de opwinding; het rollenspel is onderdeel van het examen. Ook de kostuums en de schmink worden beoordeeld.

De eerste Sint en twee Pieten mogen naar binnen. Alle anderen zingen: ,,Sinterklaasje kom maar binnen met je knecht.'' Binnen spelen enkele bestuursleden en twee dames van de catering een gezin met drie kinderen. Een van de kinderen roept pesterig: `Sinterklaas, ik zie wat u gisteren hebt gegeten. Er zit Chinees in uw baard.' Sinterklaas gaat rustig zitten. ,,Chinees lust ik niet, mijn jongen'', bromt hij, maar het jongetje weet van geen ophouden.

Na een paar minuten grijpt Toonen in. ,,Een heel lastige situatie, die helaas voorkomt'', zegt hij. ,,Vooral zevende en achtste groepers, kinderen die net niet meer geloven, zijn gevaarlijk. Probeer als Sinterklaas je waardigheid te behouden, laat je Pieten ingrijpen. Als het te erg wordt, ga niet in discussie, maar stap op.''

Het zwartepietenpak van Tonnie Krabben (44) uit Bettrum wordt geprezen. ,,Mijn vrouw heeft het zelf gemaakt'', zegt hij trots terwijl hij met zijn hand over het beige en groene fluweel strijkt. Hij draagt zwarte schoenen met gouden gespen. ,,Prachtig'', prijst Toonen. ,,De gespen zijn niet verplicht. Maar in elk geval géén sportschoenen.''

Sander Kessler heeft veel geleerd op de cursus. Bijvoorbeeld wat je doet als een kind zegt dat je nep bent. ,,De eerste keer negeren. Maar als het kind volhoudt - `U ben nèhèèèp!'- dan ga ik erop in. Dan vraag ik: `Waarom denk jij dat ik nep ben?'''

De lastigste situatie die hij meemaakte was toen een meisje hem in het oor fluisterde dat haar ouders zoveel ruzie maken. ,,Ze maakt zich zorgen. Ik heb geluisterd, ik heb haar uitgelegd dat volwassenen verschillend met meningsverschillen omgaan. En ik heb over haar hoofd tegen de ouders gezegd: `Doe er wat aan!'''

Aan het eind van de dag is iedereen geslaagd.