Seelenverwandtschaft tussen Nederland en Oostenrijk?

In juni 2005 ben ik voor mijn werk van Oostenrijk naar Nederland verhuisd. Als ik hier de kranten en weekbladen lees en naar de tv-journalen kijk, krijg ik permanent een déjà vu-gevoel omdat het daar gepresenteerde mengsel van zelfverliefdheid, zelfhaat en zelfmedelijden allemaal in ademloze retoriek uitgedrukt volledig op Oostenrijk lijkt. Dit was anders toen ik 15 jaar geleden voor mijn promotieonderzoek in Nederland was. Ik denk dat deze verandering het gevolg is van globalisering: landen gaan meer op elkaar lijken en in het openbaar debat verdwijnen nationale kenmerken. Maar misschien heeft Bas Heijne gelijk in zijn column `Schande! Weerzinwekkend!' (Opinie & Debat, 5 november) en is hij de eerste die een nieuwe Seelenverwandtschaft tussen onze twee landen aantoont die verder gaat dan de door de Europese integratie bevorderde convergentie. Daar hoort ook de figuur van de gelernte Österreicher bij, een mythisch, permanent sceptisch, iemand aan wie iedereen in Oostenrijk graag refereert om uit te drukken dat hij of zij de verklaringen van de bondskanselier net zo weinig serieus neemt als de uitspraken van Jörg Haider, Elfriede Jelinek, de kardinaal-aartsbisschop en de bestuursvoorzitter van de spoorwegen. Als gelernter Österreicher weet men natuurlijk...et cetera. Als Bas Heijne gelijk heeft zal deze figuur in zijn Nederlandse incarnatie binnenkort zijn entree doen, en de sfeer van permanente verontwaardiging met apocalyptische visies zoals nu rond 2 november continu relativeren. Oostenrijk is een labyrint waarin iedereen precies de weg weet, zei Helmut Qualtinger zou dat niet ook de beschrijving van een echt Nederlands gevoel kunnen zijn?