Kerstmis vieren op Kreta

Verse vis, ruige rotsen, gastvrije Grieken... Steeds meer mensen overwinteren op Kreta, ontdekte Marina van den Berg

's Zomers wordt Chania, een mooie oud stadje aan de noordwestkust van Kreta, onder de voet gelopen door hordes toeristen uit Oost-Kreta. Ga daarom in het voor- of naseizoen, of nog beter: in de winter. Want een bezoek aan Chania is mooi te combineren met een verblijf aan de warme zuidkust van Kreta. Het dromerige badplaatsje Paleochora biedt ook met kerst onderdak. En in de winter zijn de bewoners een stuk vriendelijker dan in het toeristenseizoen.

Kreta wordt steeds populairder onder overwinteraars. Het is er ruig, maar de zuidkant van het eiland heeft ook in december regelmatig nog temperaturen van rond de 15 graden. Bij het huren van accommodatie is het wel zaak om te letten op de aanwezigheid van verwarming (niet vanzelfsprekend). Informeer ook of de warmwatervoorziening niet alleen op zonne-energie werkt.

De grote attractie van Chania is de Venetiaanse haven en de ommuurde binnenstad. Het staat vol met vervallen huizen die Turkse houten uitbouwen combineren met Venetiaanse balkonnetjes. Juist omdat Chania nog niet helemaal is gladgestreken door restauraties, is er nog veel te genieten. De ruïnes waartussen de was te drogen hangt, wankele gevels die slechts als decor dienen,met roestige raamwerken en verweerde deurposten. Hele straten waar de tijd stil staat. Haast je, want er zijn grootse plannen om de Byzantijnse en Venetiaanse stadsmuren te gaan renoveren. Hiervoor moeten tientallen huisjes en schilderachtige krotten tegen de vlakte, onder protest van de bewoners.

Laat jezelf verdwalen in de straatjes in de buurt van het Zeevaartmuseum, en in de minder drukke wijk Splantzia aan de oostelijke kant van de stad. Trek er 's morgens vroeg op uit, als de winkeltjes hun prullaria nog niet hebben uitgestald. Dan proef je echt de sfeer van lang vervlogen tijden.

MOOI EN OUD

In de arsenalen aan de oostelijke haven knapten de Venetianen hun oorlogsvloot op. Op sommige dagen klinkt hier tussen de gewelven dreunende housemuziek, want een deel hiervan wordt nu gebruikt als cultureel centrum. De rest van de arsenalen staat vol met boten, auto's en rommel. Tja, waarom zou je iets leeg laten staan, alleen maar omdat het mooi en oud is?

Dat geldt ook voor de 15de-eeuwse synagoge in Chania. Die dient vooral als monument: er zijn op heel Kreta, naar verluidt, nog zeven joden over. Het binnenhof van de synagoge staat vol met bamboe en vazen met goudvissen. Groenig uitgeslagen stenen omringen de graven van de laatste rabbijnen. Met veel moeite is dit gebouw gered van de ondergang, en in 1995 kwam het op de World Monuments Watch-lijst van meest bedreigde monumenten. Verstopt in een zijstraatje van het drukke Kondilaki, is hier ruimte voor contemplatie. Je kunt er op elk moment binnenwandelen en je laten onderdompelen in de mystieke sfeer. Het rituele bad – de mikveh – was zo robuust dat het alle plunderingen heeft overleefd. In de schemering loop je zo per ongeluk het heldere water in.

In Chania wandel je met elke meter door een ander stukje geschiedenis. De Byzantijnse muur (rond de tiende eeuw) duikt hier en daar op tussen de huizen. Een fraaie lappendeken van oude tempelpilaren (in stukken gezaagd en hergebruikt), keurige rechte blokken en rommelige rotsen. En ook hier gaan vele huizen tegen de vlakte, om de muur in oude glorie te herstellen.

ZELFGESTOOKTE RAKI

Een van Chania's trekpleisters is de overdekte markt uit 1913. Het gebouw is mooi, en de geur van vis en vlees is in alle poriën getrokken, maar voor de echte Griekse sfeer moet je naar de gewone markten. Op zaterdag staat het oostelijk havengebied vol met kraampjes zelfgestookte raki, wijn en kaas uit de bergen. Op donderdag koop je voor drie euro een kilo calamaris op de markt in de Metaxali straat.

Vermijd de westelijke havenkant, daar wordt je door de obers bijna naar binnen getrokken met allerlei beloften, van kinderoppas tot gratis desserts en raki. De prijzen en de kwaliteit van het eten zijn navenant. Loop liever het doolhof van straatjes in, en kies een restaurant waar ook Grieken zitten. Liefst zo kaal mogelijk, dan zit je goed.

Maar voor het echt goede eten moet je weer naar het oostelijk havengebied. Achter de arsenalen zit Doloma, een `eztiatorio' – gespecialiseerd in stoofgerechten – met binnen tl-licht en een potkachel voor kille avonden. Hier eten vooral studenten. In dit deel van de stad zijn ook aan de haven leuke visrestaurantjes te vinden. Vasiliko ligt pal naast de arsenalen, het is niet meer dan een lange gang, met de keuken achterin, waar je doorheen moet voor het toilet. 's Zomers eet je er op het terras verse vis, met uitzicht op de vissersbootjes die de waar elke ochtend komen brengen.

Maar het kan nog Griekser. Vroeger vielen de nieuwe veroveraars om de paar honderd jaar de stad binnen; daar viel nog wel mee te leven. Maar wat moet je als je eigen stad elke zomer wordt belegerd? Dus voor het eerst in de geschiedenis trekken de Chanioten zich terug buiten de stadsmuren. Zo vind je op de Maoulistraat luxe loungecafés met grote terrassen aan het water. Hier worden de namen van de restaurants niet meer vertaald in het Engels, en ontbreken de borden met de aanbevelingen van de Lonely Planet en consorten. En vooral ook de opdringerige obers. Op zaterdagochtend, aan het eind van de markt, komt men hier de week bijpraten, koffie drinken en krantjes lezen. Het eten is betaalbaar en gewoon lekker. En je ziet weer 's een Griek.

In de winter zijn er geen directe vluchten. Je vliegt via Athene met de dagelijkse binnenlandse vlucht van

Olympic Airways, of met de (nacht)veerboot:

www.anek.gr of www.minoan.gr

Overnachten in Chania kan in pensionnetjes, die overal in de rustige straatjes te vinden zijn. Aanbevolen wordt pension Lena, dat tot ver in het naseizoen volgeboekt is. www.travelling-crete.com/lena/

Topklasse is hotel Casa Delfino, met een dakterras met uitzicht over de haven, midden in de oude stad en het hele jaar open: www.casadelfino.com

Haris Studio's in Paleochora zijn ook het hele jaar open: www.paleochora-holidays.com/winterstays.htm

Meer informatie: www.wintervakantie.biz of

www.cretetravel.com/Features/Crete_in_winter/Crete_in_winter.htm