...Duitsland...

Dubbele nationaliteit niet mogelijk

Taal- en integratiecursussen verplicht voor nieuwkomers

Na acht jaar staatsburgerschap mogelijk (voorheen vijftien)

In Duitsland zijn de Franse rellen, net als vorig jaar de moord op Theo van Gogh, aanleiding om opnieuw naar de eigen praktijk te kijken. Succesvolle integratie en isolement bestaan in Duitsland naast elkaar. De welvaart van immigranten groeit gestaag en komt steeds dichter bij het Duitse gemiddelde. Het aantal gemengde huwelijken neemt toe. Anderzijds hebben verhoudingsgewijs veel jongeren met een buitenlandse achtergrond een slechte opleiding, geen werk en een gebrekkige kennis van het Duits. Sommige buurtjes ontwikkelen zich tot getto's waar radicale moslims een voedingsbodem vinden.

Duitsland hield lang vast aan de illusie dat gastarbeiders zouden repatriëren. Al stroomden decennialang buitenlanders binnen, Duitsland definieerde zichzelf niet als immigratieland. De immigratiewetgeving was onoverzichtelijk, het was moeilijk om Duits staatsburger te worden. Wel ontstonden op lokaal niveau gesubsidieerde instellingen die zich sterk maken voor integratie; in elke multiculturele probleemwijk is een voorpost van de verzorgingsstaat te vinden.

Begin jaren negentig drong het besef door dat de hoofdzakelijk uit Turkije afkomstige immigranten zich definitief in Duitsland hebben gevestigd. Daarnaast heeft Duitsland ook miljoenen Duitstalige emigranten uit Oost-Europa en asielzoekers opgenomen. Van de 82 miljoen inwoners staat 9 procent als buitenlander geregistreerd.

Onder de roodgroene regeringen (1998-2005) werd het staatsburgerschap gemoderniseerd en werden de immigratieregels gestroomlijnd. Kinderen van buitenlandse ouders hebben sinds 2000 recht op de Duitse nationaliteit. Ook werd het voor volwassen immigranten eenvoudiger de Duitse nationaliteit te verwerven. De wet heeft niet geleid tot een run op Duitse paspoorten. Veel immigranten voelen zich niet welkom en willen hun oorspronkelijke staatsburgerschap niet afleggen. Een dubbele nationaliteit is niet mogelijk.

Dit jaar werd een nieuwe immigratiewet van kracht. Taal- en integratiecursussen werden verplicht. Binnenkort moeten nieuwe staatsburgers een feestelijke gelofte afleggen op de Duitse rechtsorde.