VAN DE LEZER

Atte Jongstra schrijft dat hij Terug tot Ina Damman als koel, zo niet kil ervaart. Het is in dit verband interessant hetzelfde verhaal te lezen in Kind tussen vier vrouwen, dat in 1972 postuum verscheen. Dit als debuut bedoelde boek wees de uitgever af als te omvangrijk. Een jaar later verscheen Terug tot Ina Damman. Het verhaal is in grote lijnen ongewijzigd gebleven, maar Vestdijk heeft de tekst grondig bewerkt. De stijl verschilt sterk: de zinnen in Kind tussen vier vrouwen zijn veel korter, er staan meer uitroeptekens en er zijn meer zinnen zonder persoonsvorm. Vestdijk komt als hij het verhaal een tweede keer vertelt tot een meer strakkere ordening van de stof. In Terug tot Ina Damman ligt het perspectief minder vaak bij Anton en meer bij andere verhaalfiguren. Door deze wijzigingen is de toon minder emotioneel, afstandelijker geworden.

Pim Boer

Ina Damman de eerste puberroman? Wat te denken van Woutertje Pieterse en zijn ervaringen op veertienjarige leeftijd met juffrouw Laps? Net als Multatuli's werk is Terug tot Ina Damman voor mij een belangrijk boek geweest. Zowel de rol van Ina als van Anton heb ik van top tot teen in het werkelijke leven mogen ervaren. Het boek is voor mij niet kil, zoals Atte Jongstra zegt, kil is wel de manier waarop Ina op Anton overkomt. Niet omdat zij kil is, maar gewoon omdat zij een meisje is van dertien, veertien jaar dat niet goed weet wat zij aan moet met de projecties van een verliefde jongen. Lezen degenen die ooit een meisje waren (of het nog zijn) dit boek anders dan de (gewezen) jongens? Ik zou het wel eens willen weten.

Annelies Dirkse

Interessant om te lezen hoe velen, onder andere Atte Jongstra en Annelies Dirkse, identificerend lazen en identificerende argumenten en voorbeelden geven. Eens met Annelies dat het geen kil proza is. Het is soms wat afstandelijk geschreven met een alleswetende verteller in een `stream of consciousnes' die af en toe zijn stem door de tekst laat klinken. Dat maakt de inhoud van het verhaal niet `kil' maar soms relativerender, `wijzer' en ironischer ten aanzien van het puberdenken en -ervaren. Het blijft mij intrigeren hoe de receptie van deze roman destijds was door jongeren en volwassenen en hoe die nu is door datzelfde publiek.

Wil van der Veur