Systeemdenken

Eerst was er een lachje. Het duurde verrassend lang, dat lachje, verrassend omdat het lachje volgde op de vraag of de voetballer enig idee had wat er met zijn vroegere ploegmaten aan de hand is. Ik had een droeve zucht verwacht, geen lachje. Maar het lachje drukte geen leedvermaak uit, eerder verlegenheid. Tja, wat moest Rafael van der Vaart ervan zeggen. Ajax beleeft de slechtste seizoenstart sinds veertig jaar en hij steelt de show bij HSV. Twee jaar lang niet vooruit te branden in de Amsterdam Arena en nu al vier maanden lang dollen in de AOL Arena van Hamburg. Rafael speelt weer zoals `Raffie' in Jan Eilanders gelijknamige jongensboek, als een jongen. Zijn vroegere ploegmaten lopen er bij als oude mannen, als verliezende oude mannen, als voetballers zonder passie voor het spel.

Nou ja goed, hij wilde er wel iets over kwijt. Achter zijn rug schuimde de zee van Noordwijk, onder zijn veelbesproken bips, waarvan men in Amsterdam zei dat er te veel vlees aanzat, rustte een vijfsterrenzetel van Huis ter Duin. Punt één: hij traint zich een ongeluk. Heel anders dan bij Ajax, waar alles altijd draait om het positiespel, om looplijnen, om inspelen en balcirculatie. Afgelopen zomer steunde hij tijdens de duurlopen in het bos. Iedere ochtend om half acht op: hij en zijn Nederlandse ploeggenoot Khalid Bouhlarouz chagrijning, de Duitsers goedgemutst en glimmend van de gel (want niet anders gewend). Gevolg van al dat trainen op `inhoud': vrijwel niemand geblesseerd. En bij Ajax is meestal vrijwel iedereen geblesseerd, hielden we hem uitdagend voor. Weer een lang lachje.

En bij HSV Hamburg mag hij op zijn gevoel spelen, als de `nummer tien' achter twee aanvallers de looplijnen van zijn intuïtie volgen. Bij Ajax moet je gehoorzamen aan Het Drie Spitsen Systeem. De Raffie van nu is sterker en vrolijker èn creatiever dan de laatste twee jaar. En het fascinerende is: Zlatan Ibrahimovic zei laatst in Sportweek hetzelfde: de goalgetter traint nu meer op conditie en heeft meer vrijheid van handelen. `Verlost' van het Ajaxsysteem wint de vorig jaar aan Juventus verkochte Zweed nog wekelijks aan zelfvertrouwen.

Let wel, zei Raffie, juist dankzij het systeem breken er bij Ajax zoveel talenten door. Bij je debuut in het eerste doe je gewoon wat je is bijgebracht in de jeugd. Maar daarna, stelt Zlatan, moet je wegwezen.

Tussen de regels door zeggen de twee meest spraakmakende Ajacieden van de afgelopen vijf jaar eigenlijk dit: wil Ajax z'n grootste talenten voortaan langer vasthouden dan moet de club op zoek naar iets waar ze vroeger om bekend stond. Spelvreugde.