`Moslims worden altijd afgepoeierd'

Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens billijkte gisteren het Turkse verbod op hoofddoeken in overheidsgebouwen. Veel streng-gelovige vrouwen zijn woedend.

Ach nee, de advocate Elif Koşaroglu is bepaald niet verbaasd over de uitspraak van het Europese Mensenrechtenhof in Straatsburg van gisteren die het Turkse verbod op het dragen van hoofddoeken in overheidsgebouwen, waaronder school en universiteit, ondersteunt. Als activiste voor de strenggelovige Turkse mensenrechtenvereniging Mazlumder volgt ze nauwkeurig de uitspraken van het Hof en vrolijk werd ze daar de afgelopen jaren niet van. ,,Koerden en linkse groepen die naar Straatsburg gaan, krijgen altijd gelijk van het Hof. Maar rechtse moslims worden altijd afgepoeierd. Dat bewijst dat het Hof geen juridisch orgaan is maar een door en door politiek karakter heeft. Daarom heeft uiteindelijk het Hof zelf met deze uitspraak verloren, niet wij.''

Koşaroglu was niet de enige Turkse gelovige moslim die gisteren teleurgesteld was. De uitspraak van het Hof was in hoger beroep, dus op Europees niveau kunnen moslimactivisten nu niets meer doen om het Turkse hoofddoekenverbod aan te vechten. Erger nog dan dat vonden ze misschien de toon van het vonnis.

Volgens het Hof kan het verbod worden gezien als een noodzakelijke maatregel om ,,het democratische systeem in Turkije te beschermen''. Daar voegde het vonnis nog aan toe dat er in Turkije ,,groepen'' zijn die hun ,,religieuze symbolen'' aan de gehele maatschappij willen opdringen en die een orde nastreven die gebaseerd is op ,,hun opvattingen over het geloof''. Daar stond in juridische woorden wat het seculiere kamp in Turkije al jaren beweert – de hoofddoek is het begin van de invoering van het islamitische recht, de shari'a.

Gisteren was de jaarlijkse herdenking van de sterfdag van Atatürk, de vader van de seculiere Turkse Republiek, en een groter geschenk dan het vonnis van het Europese Hof op deze bijzondere dag hadden seculiere Turken zich nauwelijks kunnen wensen. Als de huidige regering van de AK-partij (die haar wortels heeft in het moslimfundamentalisme, red.) doorgaat met haar pogingen om het verbod op de hoofddoek te verzachten, zo liet parlementslid Ali Topuz van de streng-seculiere Republikeinse Volkspartij (CHP) juichend weten, dan kiest ze partij tegen Europa. Dan moet ze maar kiezen tussen de Europese Unie of de hoofddoek. Vroeger waren gelovige moslims juist de opvatting toegedaan dat een Turkse keuze voor Europa hun leven zou verbeteren: Europa, dat godsdienstvrijheid preekt, zou korte metten maken met het verbod van hoofddoeken.

Hoe de Turkse regering de kwestie zal aanpakken, is onduidelijk. Toen de AK-partij aan de macht kwam hoopten haar aanhangers dat het hoofddoekverbod verzacht zou worden. Mede door felle tegenstand van onder andere het leger is dat er nog niet van gekomen. Minister van Buitenlandse Zaken Abdullah Gül, wiens echtgenote ook ooit een zaak over de hoofddoek in Straatsburg aankaartte, reageerde gisteren uiterst teleurgesteld op het vonnis. ,,Zulke verboden leiden nergens toe'', zei hij. ,,Dit is een kwestie voor Turkije en ik geloof dat wij onze eigen problemen zullen oplossen. Niemand moet trots zijn op verboden, die brengen niemand eer. Daarom zal deze hele kwestie worden opgelost op ons initiatief als de tijd er rijp voor is.''

Die diplomatieke woorden waren niets bij de woede die veel gehoofddoekte dames gisteren voelden. Rahime (die alleen haar voornaam wil geven) studeerde rechten en werkt op de personeelsafdeling van een groot bedrijf. Naast afkeer van de islam ziet zij in het vonnis een nieuwe stap van het perfide Europa. ,,Europa wil dat Turkije bloedt. Dan is Turkije zwak en kan Europa het simpel onder de duim houden. De kwestie van de hoofddoek is een gemakkelijke wond en daarom zal Europa ervoor zorgen dat hij blijft bloeden.''

En bloeden doet hij – dat staat wel vast. Bijna elke week is er in Turkije een nieuwe rel over de hoofddoek. Zo zijn gelovige moslims (onder wie de voorzitter van het parlement, Bülent Arinc) witheet over het verbod op hoofddoeken in het officiële ambtsverblijf van de streng-seculiere president, Sezer. Deze neemt het verbod zo serieus dat volgens de Turkse media bij elke receptie gekeken wordt wiens echtgenote een hoofddoek draagt – een `bedekte' echtgenote resulteert onmiddellijk in intrekking van de uitnodiging voor haar man. En ook studentes met de hoofddoek klagen nog steeds steen en been over hoe het verbod hun leven compliceert. Hatice (niet haar echte naam) studeert sociologie en zet, zoals zoveel gelovige studentes, steevast een pruik over haar hoofddoek heen om zo het verbod te omzeilen en `open' de universiteit binnen te gaan. Maar op een dag werd ze aangeklampt door een sociaal werker van de universiteit. ,,Die wilde met mij praten over de hoofddoek'', zegt ze, Maar ze weigerde: ze voelde dat ze beschouwd werd als een gek omdat ze een hoofddoek droeg.

Op een bankje bij de ingang van de universiteit in Beyazit zitten twee filosofie-studentes. Nee, ze dragen geen hoofddoek en nee, zij willen niet met hun naam in de krant maar hun opvatting over hoofddoeken klinkt – na zoveel woede van hun gehoofddoekte collegae – verfrissend. De hoofddoek moet geen politiek symbool zijn, vinden ze, en nee, het Europese Hof moet zich er niet mee bemoeien. Maar wij hebben vriendinnen met een hoofddoek, zeggen de twee in koor, en wij respecteren hun keuze.