IJzeren Dame overleefde alle tegenstanders

Ze overleefde twee presidenten, een aanklacht wegens hoogverraad en een persoonlijke strijd met Charles Taylor, de meest gehate president van West-Afrika. Ellen Johnson-Sirleaf (1939) weet niet van opgeven. Critici noemen haar een machtswellusteling. Haar achterban prijst haar wilskracht en onvermoeibare inzet. Zeker is dat haar vastberadenheid niet voor niets is geweest: de `IJzeren Dame' kan zich straks de eerste vrouwelijke president van Afrika noemen.

Ellen Johnson-Sirleaf studeerde bestuurskunde aan Harvard voordat ze bij de Wereldbank ging werken. Ze diende twee keer als minister van Financiën. Begin jaren zeventig onder president Tolbert en kortstondig voor Samuel Doe, een legersergeant die in 1980 via een staatsgreep aan de macht was gekomen. Doe werd door de gemarginaliseerde zwarte bevolking als een bevrijder onthaald, maar bleek al snel net zo heerszuchtig als zijn voorgangers. Johnson-Sirleaf werd gearresteerd nadat ze in een speech zijn wanbestuur had gehekeld. Ze werd veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf, die ze onder druk van het buitenland echter niet hoefde uit te zitten.

Na de presidentsverkiezingen van 1985, die Doe door intimidatie en fraude won, vluchtte ze naar Kenia. Kort daarop werd ze regiodirecteur Afrika van het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP). Johnson-Sirleaf weet daardoor niet alleen wat donorlanden willen, ze weet ook precies wat ze willen horen. Haar buitenlandse bestuurservaring vormde de spil van haar verkiezingscampagne: moederkloek Ellen kan het doodzieke Liberia weer beter maken. Dat is, kort samengevat, wat voor haar ideologie doorgaat.

Eind jaren tachtig beging Johnson-Sirleaf de grootste misstap uit haar carrière toen ze sympathiseerde met rebellenleider Charles Taylor. Die sympathie, ingegeven door haat jegens Doe, was geen lang leven beschoren, maar veel Liberianen hebben het haar nooit vergeven. Ook niet toen ze als aanvoerder van de Unity Party (UP) de strijd aanbond met Taylor tijdens de presidentsverkiezingen van 1997. Taylor kreeg driekwart van de stemmen, vooral omdat hij beloofde de wapens neer te leggen. Johnson-Sirleaf schakelde hij vervolgens uit met een aanklacht wegens hoogverraad. Ze zwoer hem aan het einde van zijn mandaat opnieuw uit te dagen.

Taylor ging in 2003 in ballingschap in Nigeria. Tolbert werd doodgeschoten door de mannen van Doe. Doe op zijn beurt werd doodgefolterd door aanhangers van Taylor. De kleine, kalme Ellen Johnson-Sirleaf lijkt de taaiste van allemaal.