Baantjer is rust en nostalgie

Baantjer gaat vanavond het elfde en mogelijk laatste seizoen in. Elke aflevering verloopt hetzelfde, altijd wijst De Cock de moordenaar aan. ,,Die stelligheid is essentieel.''

Miljoenen kijkers heeft de serie Baantjer al getrokken. En nu gaan voor het elfde seizoen opnieuw miljoenen mensen volgen hoe rechercheur De Cock en zijn sidekick Vledder binnen de Amsterdamse stadsgrenzen een moord oplossen. Vanavond zendt RTL4 het eerste deel uit van wat de laatste serie zal zijn. Dat wordt tenminste beweerd.

Is dit echt de allerlaatste reeks Baantjers? Peter Römer, hoofd van de afdeling drama bij Endemol, aartsvader van de serie en auteur van het boek Dossier Baantjer, denkt van wel. ,,Maar ik doe er geen eed op. Als ik alle keren dat we het einde van Baantjer aankondigden een weddenschap had afgesloten, was ik nu failliet geweest.''

Het begon twaalf jaar terug als een noodklus. Er verviel een serie en Römer moest snel iets anders opzetten. ,,Ik belde heel pragmatisch de bibliotheek op en vroeg welke boeken het meest werden uitgeleend. Dat waren de moordverhalen van Appie Baantjer, over rechercheur De Cock.'' Römer zag mogelijkheden. ,,Logisch, dacht ik. Frankrijk heeft Maigret, Duitsland Derrick en ook de Engelsen hebben van die karakteristieke politiehelden. Nederland had niemand.''

Voor de rol van De Cock kan nu niemand zich meer iemand anders indenken dan Piet Römer. Niet voor niets kreeg hij eergisteren de `Carrière Award', een televisievakprijs van de Stichting Nederlandse Academy Awards.

Maar zijn zoon Peter Römer dacht in eerste instantie niet aan hem. De bezetting van de rol van De Cock was cruciaal, besefte hij. Zou datpersonage afwijken van wat de duizenden Baantjer-lezers zich voorstelden, dan viel de serie plat. Allerlei acteurs passeerden de revue, Römer bleef zoeken. ,,Tot ik dacht: volgens mij kijk ik al veertig jaar tegen die man aan. In gedachten zette ik mijn vader een hoedje op en deed hem een regenjasje aan – hij was het. Beschroomd stelde ik het aan John de Mol voor. Vergeet niet dat mijn vader destijds geen ster meer was. Hij zat in het staartje van zijn carrière.'' Het casten van Piet Römer bleek een geniale greep die uitgroeide tot mythische proporties. Hij werd meer dan de Cock. Hij werd het zinnebeeld van de betrouwbare diender: in een postbus 51-spotje verbeeldde hij zelfs een oerpolitieman.

De eerste Baantjer-aflevering, in 1995, had direct succes. Anderhalf miljoen mensen keken. Gaandeweg werd het de best bekeken dramaserie en een van de best bekeken televisieprogramma's van Nederland. Römer:,,Het is family entertainment. Het gaat om de benen op tafel, om gezelligheid met z'n allen. Toen we ontdekten hoeveel kinderen er keken, hebben we de moorden minder gruwelijk gemaakt.'' Er is ook een sms-wedstrijd. Je kunt zogenaamd raden naar de moordenaar en een televisie winnen, ook bij de herhalingen. Dat kan toch niet serieus zijn? ,,Dat is inderdaad onzin. Daar hebben wij niets mee te maken.''

Wat is de kern van de serie? ,,Nostalgie. En de tijd was er rijp voor'', denkt Römer. ,,Baantjer begon in een nerveuze periode, de internethausse kwam op en iedereen moest zo nodig in de aandelen. `The sky was the limit', de wereld was hysterisch, De Cock was een rustpunt.

Dat is hij nog altijd. Hij straalt veiligheid uit, discretie, eerlijkheid.'' En dat is vreemd, want De Cock krijgt niet veel psychologische dimensie en nog minder achtergrond. ,,Niemand kent hem'', beaamt Römer. ,,En toch zou iedereen hem vanzelfsprekend zijn leven toevertrouwen. Hij past op je.'' Hij is dus een soort vader? Römer grinnikt. ,,Ja. Ik deel mijn vader met miljoenen Nederlanders.''

Elke aflevering verloopt hetzelfde, volgens een structuur die Römer heeft uitgestippeld en gehandhaafd. Meteen, nog vóór de titels, wordt er een lijk ontdekt. Dan lossen De Cock en Vledder de moord op. In een flashback wordt tenslotte de toedracht van die moord getoond. De omstandigheden kunnen treurig zijn maar `moord blijft moord', houdt De Cock zijn echtgenote voor.

Römer: ,,Die vastigheid is essentieel. De schrijvers vervloeken me erom, die willen kansen, die willen wel eens iets aparts doen. Het mag niet. Nooit kan eens voor de verandering Vledder de moordenaar aanwijzen. Dat doet De Cock. Altijd.''

Niettemin zijn er eigen accenten te ontdekken van de verschillende scriptschrijvers, dat ziet Römer ook: ,,Ik herken direct de stijl van Gerrit Mollema: bij hem wordt de moord op de wallen gepleegd en zit het vol Mokumse gezelligheid. Simon de Waal is de schrijver van de eigenaardige moorden, met een clown die met afgesneden keel ondersteboven in een boom hangt. Berend Boudewijn schrijft sprookjes, die bedacht zelfs een keer een dode speelgoedbeer.'' En Peter Römer zelf? ,,Ik houd het zo licht als ik kan.'' Grappig? ,,Ja. Want ik vind het soms erg zwaar op de hand.''

Hoe de, vermoedelijk, allerlaatste Baantjer afsluit wil Römer niet verraden. Wordt het een echt afscheid, met De Cock die naar de einder kuiert? Zoiets als in films met Charlie Chaplin? ,,Haha. Wie weet. Of Swiebertje.''

Baantjer, RTL4, vanaf vrijdag 11 november, wekelijks, 20.30-21.30 uur; www.rtl.nl/soaps/baantjer