Virtuele tegenstanders

Ze beginnen al haast routine te worden, de terreuraanslagen van zelfmoordenaars. Voor de beleving maakt het nog wel iets uit of het in Bagdad is – waar een aanslag meer of minder internationaal helaas nauwelijks nog wordt opgemerkt – of in Madrid, Londen of in de Jordaanse hoofdstad Amman. Daar kwamen gisteravond door drie bomaanslagen op westerse hotels tientallen argelozen om het leven en raakten meer dan honderd mensen gewond. Zoals het in het inmiddels bekende jargon heet `dragen de aanslagen alle kenmerken van Al-Qaeda'. Op een internetsite eiste dit terreurnetwerk vanmorgen de verantwoordelijkheid ervoor op.

Terreur is het nieuwe totalitarisme, schrijft het Duitse maandblad Internationale Politik (IP) in zijn novembernummer, dat gewijd is aan terrorisme. In de klassieke definitie van totalitair wordt de hoogste waarde toegekend aan de staat, waaraan het individu volledig ondergeschikt moet worden gemaakt. Al-Qaeda is dan wel geen staat, maar totalitair is deze islamitische beweging zeker. Ze verwerpt de westerse levenswijze compleet, bedient zich daarvoor van terreur, rechtvaardigt haar aanslagen met religieus-theologische argumenten en eist het ultieme van haar fanatiekste aanhangers: hun leven.

De Duitse arabist en internetonderzoeker Yassin Musharbash schrijft in een bijdrage in IP dat Al-Qaeda de laatste jaren het gebruik van internet als middel om zijn doel te bereiken tot grote hoogte heeft geperfectioneerd. Na de bommen is uitgerekend het liberaalste, meest westerse medium het belangrijkste wapen van Al-Qaeda, dat al lang niet meer uitsluitend in Afghaans-Pakistaanse grottencomplexen huist, maar nu vooral te vinden is in de cyberspace. Via het wereldwijde web wordt bemiddeld in ideologie, contacten en praktische ideeën over aanslagen. Ook het geld wordt als het zo uitkomt digitaal geregeld.

Internet is samen met televisie hét medium geworden om angst te verspreiden, de belangrijkste handelswaar van terroristen. Er is geen vastomlijnde organisatie, geen uitgesproken leider. Vergeet de schim Osama bin Laden. Al-Qaeda bestaat, de aanslagen zijn echt, maar de meeste voorbereidingen voltrekken zich op virtueel, moeilijk grijpbaar niveau. Helemaal nieuw zijn deze ontwikkelingen niet. Maar ze onderstrepen nog eens de noodzaak om ambitieuzer te zijn met de bestrijding van terreur. Is er inmiddels bij de geheime diensten voldoende internetexpertise om op het web succesvol te rechercheren op terrorisme? Hoe is het gesteld met het voornemen om de financiering van Al-Qaeda internationaal aan te pakken, ook en vooral digitaal?

Ongetwijfeld wordt er hard gewerkt aan het verijdelen van aanslagen, maar voorlopig heeft het er alle schijn van dat de war on terror die president Bush ooit aankondigde niet effectief genoeg is. De energie, het geld en de mankracht die in Irak worden geïnvesteerd kunnen niet ook nog eens worden besteed aan die andere, naar zijn aard belangrijkere strijd. Dat is des te betreurenswaardiger omdat de gebeurtenissen in Irak een reden op zichzelf zijn geworden voor terrorisme. Hoe langer de chaos daar duurt, hoe groter de triomf van Al-Qaeda en de klonen daarvan.

Meer dan vijftig mensen stierven gisteravond bij aanslagen in Amman. Een bruidspaar verloor in een vijfsterrenhotel beide vaders. Op het internet kraaiden extremisten victorie. De wereld heeft geen antwoord op die naargeestige zegekreet.