`Poetin mengt zich in strijd om tegoeden Yukos'

De strijd om de bezittingen van de ontmantelde Russische oliegigant Yukos speelt zich af in Nederland. Gisteren diende opnieuw een kort geding.

Zou majesteit de plank dan hebben misgeslagen, vroeg advocaat Michel Deckers zich af aan het begin van zijn pleidooi. De behandeling van het kort geding van het Russische bedrijf Yuganskneftegaz tegen het ontmantelde Russische olieconcern Yukos, gisterochtend voor de rechtbank in Amsterdam, kreeg hierdoor meteen een politiek tintje. Yugansk claimt 1,8 miljard euro van zijn voormalige moederbedrijf en richt daartoe zijn pijlen op buitenlandse dochterondernemingen die via holdings in Nederland worden bestuurd.

Koningin Beatrix, zo citeerde de advocaat van Yugansk uit haar lovende toespraak tot de Russische president tijdens diens staatsbezoek vorige week, had toch gezegd dat Rusland onder Poetin ,,een groot en veelomvattend proces van stabilisering en consolidatie'' had meegemaakt, waardoor het land ,,grotere rechtszekerheid en meer stabiliteit'' had gekregen? Deckers eiste namens zijn cliënt uit Rusland een verbod van Yukos' pogingen zijn buitenlandse dochtermaatschappijen te verkopen.

Met de loftuitingen van de koningin reageerde Deckers op zijn tegenstander, advocaat Robert van Galen van Yukos, die in de aanloop naar de zitting verklaarde dat ,,Rusland geen rechtsstaat is'' en dat ,,corruptie en knevelarij'' er nog steeds bestaan. Van Galen vermoedt dat hij niet tegen het bedrijf Yugansk strijdt, maar tegen de regering van Poetin. ,,De arm van de Russische Staat reikt ver.'' Kort voor het staatsbezoek van Poetin viel de fiscale opsporingsdienst Fiod binnen bij het kantoor van Yukos Finance en Yukos International in Amsterdam. Ook daar, verklaarde Van Galen na afloop van de zitting, waren Russische autoriteiten nadrukkelijk aanwezig. Van Galen noemt Yugansk een ,,wolf in schaapskleren''.

Yuganskneftegaz was ooit de belangrijkste olieproductiemaatschappij van Yukos. Nadat Yukos de door de staat opgelegde belastingclaim van 27,5 miljard dollar niet kon betalen, was de verkoop van dochter Yugansk het begin van de ontmanteling. Het kwam via een discutabele veiling voor het relatief lage bedrag van 9,3 miljard dollar in handen van staatsoliemaatschappij Rosneft. Vervolgens werd de top van Yukos, onder wie oprichter Michael Chodorkovski, persoonlijk vervolgd en deze zomer tot lange gevangenisstraffen veroordeeld. Critici vermoeden willekeur en politieke motieven, omdat Chodorkovski kritisch was op het beleid van president Poetin.

Inmiddels azen verschillende schuldeisers op tegoeden van Yukos in het buitenland, waaronder een raffinaderij in Litouwen. De gezamenlijke waarde van deze bezittingen wordt geschat op ruim een miljard dollar. Een groep Westerse banken, waaronder de Nederlandse ING Bank, vordert 473 miljoen dollar. De op Cyprus gevestigde investeringsmaatschappij Moravel, waarmee de gevallen topman Chodorkovski nog banden heeft, claimt ruim 655 miljoen. Beide partijen hebben beslag gelegd op de holdings van Yukos in Amsterdam en willen dat Yukos zijn buitenlandse werkmaatschappijen snel voor een zo hoog mogelijke prijs verkoopt. Volgens advocaat Daniella Strik van Yukos zijn hierover al onderhandelingen met verschillende partijen gaande.

Sinds vorige week heeft ook Yugansk zich als crediteur gevoegd in de strijd om de buitenlandse bezittingen. Yukos bestrijdt de claim van Yugansk van 1,8 miljard dollar, omdat die is vastgesteld door een Russische rechtbank, die niet door Yukos als onafhankelijk wordt erkend. Yugansk-advocaat Deckers vindt dat merkwaardig: ,,Het is aan de rechter om uit te maken wie er een legitieme schuldeiser is, en wie niet.'' De rechtbank doet op 24 november uitspraak.