Gallische kladblokdroedels

Stripfiguur Asterix is een product geworden. Gelukkig biedt de tentoonstelling `De Spiegelwereld van Asterix' ook een blik op de geboorte van de dappere Galliër.

Gehaaide jongen, die René Uderzo. Wie in het Brusselse cultuurcomplex Tour & Taxis de tentoonstelling `De Spiegelwereld van Asterix' bezoekt, kan niet anders dan zijn gevederde helm afnemen voor het zakelijk instinct van de Franse tekenaar (78), die sinds de dood van tekstschrijver Albert Goscinny in 1977 alleenheerser is over het dappere dorpje aan de Bretonse kust dat eenzaam weerstand biedt aan de Romeinse overheerser.

Asterix lunchtrommels, Asterix aanstekers, Asterix bestek, Asterix speelgoed, Asterix schaakspellen, een Asterix pretpark en Asterix films: wie dacht dat ze alleen bij Disney verstand hadden van merchandising, vergist zich. Van de tien ruimtes die de 2.000 vierkante meter grote tentoonstelling beslaat, wordt meer dan de helft in beslag genomen door snuisterijen die weinig te maken hebben met waar het eigenlijk allemaal over zou moeten gaan: de serie stripverhalen rondom de kleine Galliër Asterix, zijn vriend Obelix en hun strijd tegen het Romeinse rijk van Julius Caesar.

En er viel de afgelopen weken al zoveel te zuchten voor de liefhebbers van de in 1959 in het Franse striptijdschrift Pilote gestarte reeks. Het nieuwste album Het geheime wapen, dat vorige maand verscheen, is zo slecht dat de lezer het met tranen in de ogen dichtslaat. Niemand is immers graag getuige van de aftakeling van een huisvriend.

Als het heden pijn doet, is er gelukkig nog de wandeling langs de laan der herinneringen. En tijdens die tocht biedt `De Spiegelwereld van Asterix' de bezoeker een aantal fraaie inkijkjes. Wie zich door het begin van de tentoonstelling heeft geploeterd, ruimtes die zijn ingericht aan de hand van politiek correcte steekwoorden als `Verzet', `Vriendschap', `Verdraagzaamheid', `Moed', `Utopie', en `Vrijheid', komt aan bij de schatkamers die de reis naar Brussel, voor de echte stripliefhebber, helemaal de moeite waard maken.

Zo is er een aantal pagina's te bewonderen van een origineel typoscript van een scenario van Goscinny. En wat is dat scenario goed. Als je de lijnen die de diverse scènes van elkaar scheiden weghaalt, en je rangschikt de zinnen wat anders, heb je een kort verhaal. In een paar krachtige regels beschrijving roept de scenarist de sfeer op die hij neer wil zetten. De korte dialoog die wordt bijgeleverd, bevat geen woord te veel. Samen vormen ze zo'n levendig geheel dat de plaatjes zich er vanzelf bij laten dromen.

Daarnaast zitten de verhalen ook nog eens vol met kleine visuele en woordgrapjes, vaak een knipoog naar het heden. Zo zijn er de Britten die constant heet water drinken, met een wolkje melk, totdat Asterix de theekruiden die hij van de druïde meekreeg in de ketel laat vallen; of de wegen naar Spanje waar zich lange files vormen van strohutten op wielen, op weg naar gelegenheidsdorpen aan zee.

Deze en andere verhalen rondom de kleine Galliër ontstonden meestal in een gezamenlijke breinstorm van Goscinny en Uderzo. Op het terras of op de redactie van Pilote vormden zich al pratend de contouren van een verhaal. Met dat stekje van een idee ging Goscinny dan naar huis, om het verder tot bloei te laten komen.

Lag het scenario er eenmaal, dan was het de beurt aan Uderzo. In de laatste ruimte van `De Spiegelwereld van Asterix' hangen tientallen originele pagina's en omslagen die hij in de loop van de decennia heeft vervaardigd. Ook zijn er kladblokdroedels te zien die de bezoeker getuige maken van de geboorte van Asterix. Iedere nieuwe poging van de tekenaar levert een gezicht op dat steeds beter te herkennen valt als dat van de kleine krijger.

Ook aardig om te zien is de ontwikkeling die het postuur van Obelix heeft doorgemaakt. In de schetsen, en ook nog in het eerste album Asterix de Galliër, is hij wel al groot en fors, maar nog niet heel erg dik. Daar komt in de loop van de jaren verandering in. Vier decennia everzwijnen eten gaat kennelijk niet ongestraft, ook al bieden de Romeinse legionairs uit de omliggende kampen nog zoveel mogelijkheid tot lichaamsbeweging.

Met een glimlach op het gezicht verlaat je de tentoonstellingsruimte. Wat is Asterix toch een goede strip, weet je weer. Op die gevoelens hebben de marketingjongens achter `De Spiegelwereld van Asterix' handig ingespeeld, want aan het einde van de tour wacht de museumshop. Wat zal je eens gaan kopen: Asterix poppetjes, een Asterix T-shirt, een luxe uitvoering van Het geheime wapen, of gewoon de map met afdrukken van originele schetsen van Uderzo à raison van een kleine duizend euro?

`De Spiegelwereld van Asterix', t/m 15 januari 2006. Tour & Taxis. Havenlaan 86c, Brussel. Entree € 9

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Gallische kladblokdroedels (10 november, pagina 26) worden de makers van de strip Asterix René Uderzo en Albert Goscinny genoemd. Dat moet Albert Uderzo en René Goscinny zijn.