Elementis moet stoffen schrappen

Reach gaat het midden- en kleinbedrijf in de chemie, zoals fabrikant Elementis, veel geld kosten. ,,Dit kunnen we niet behappen.''

Hoe voorkom je dat verf van de muur druipt zodra je die erop smeert? En hoe zorg je er als fabrikant voor dat je papieren zakdoeken zo sterk zijn dat de verkouden mens er niet meteen bij het eerste gebruik dwars doorheen snuit? Chemiebedrijf Elementis in het Twentse Delden – dat tot vorig jaar Sasol Servo heette, maar toen werd overgenomen door het Amerikaanse Elementis Specialties – maakt halffabrikaten voor onder meer de papier- en verfindustrie, de olie-industrie, autoproducenten en de cosmeticabranche.

Het bericht dat alle chemische stoffen die vóór 1981 op de markt waren moeten worden onderzocht (zie kader), is hard aangekomen in Delden. Van de honderden stoffen die Elementis met 285 medewerkers produceert, moeten er ruim tweehonderd worden getest. Dat kan het bedrijf 13 tot 20 miljoen euro kosten.

,,Dit kunnen we niet behappen'', zegt Aljan Postma, manager Gezondheid, Veiligheid en Milieu van Elementis. ,,Door de hoge grondstofprijzen zijn de marges in de specialiteitenchemie klein. Stel, je produceert 40 ton van een bepaalde stof en het testen daarvan kost 350.000 euro. Het duurt jaren voordat je dat hebt terugverdiend.'' Reach zal veel kapot maken in het midden- en kleinbedrijf, zeggen Postma en beleidsmedewerker productzorg Rob de Kroon. ,,Grote multinationals hebben eigen toxicologen in dienst die testgegevens kunnen interpreteren en een risicobeoordeling kunnen uitvoeren. Wij moeten dat uitbesteden. Hier zullen bedrijven aan ten onder gaan.''

Om aan de eisen van Reach te kunnen voldoen, heeft Elementis met ingenieursbureau Royal Haskoning een databank met rekenmodellen ontwikkeld. Alle stoffen en producten die het bedrijf maakt, worden in de databank ingevoerd. Deze rekent vervolgens uit hoeveel Elementis van elke stof maakt, welke gegevens reeds bekend zijn, welke nog ontbreken, welke testen moeten worden uitgevoerd (bijvoorbeeld biologische afbreekbaarheid, huidirritatie en giftigheid in het water) en wat dat gaat kosten. ,,Van ruim driehonderdvijftig grondstoffen en vierhonderd producten die we maken, moeten we de samenstellende delen en hun eigenschappen in kaart brengen'', legt De Kroon uit. ,,Met de testresultaten moeten we vervolgens per toepassing een risicoanalyse maken. Dat wil zeggen dat we voor ons verfverdikkingsmiddel een analyse moeten maken voor muurverf, maar ook voor haarkleurmiddel. Het is namelijk heel wat anders of je een product op je muur smeert of op je hoofd.''

De hoge kosten van Reach zullen er toe leiden dat vooral kleine en middelgrote chemiebedrijven nog eens kritisch naar hun producten gaan kijken, denkt Postma. ,,Grote kans dat een bedrijf een stof schrapt als het testen te duur is. Je kunt aan je afnemers vragen of ze willen meebetalen aan de testkosten, als het alternatief is dat de stof uit de handel wordt genomen. Maar doen ze dat niet, dan kan dat er toe leiden dat het product uit het assortiment wordt gehaald.'' Postma en De Kroon schatten dat het midden- en kleinbedrijf enkele tot tientallen procenten van zijn producten zal moeten schrappen. Ook Elementis zal stoffen uit het assortiment halen. De Kroon: ,,En dat heeft ingrijpende gevolgen: er zullen mogelijk reactoren stilgelegd moeten worden, met alle personele gevolgen vandien. Het vreet de basis van je bedrijf aan.''

Als de chemische industrie stoffen uit de productie haalt, worden afnemers gedwongen de samenstelling van hun producten te wijzigen. Volgens schattingen van de Vereniging Europese Chemische Industrie (Cefic) zal 20 tot 50 procent van alle stoffen die in de cosmetica-industrie worden gebruikt uit de handel verdwijnen. Dat houdt in dat de branche, die zeer veel stoffen verwerkt per product, de samenstelling van vrijwel alle eindproducten moet wijzigen. De kunststofindustrie zal voor 20 tot 30 procent van haar ingrediënten een alternatief moeten zoeken en de verfproducenten voor 20 procent van de bestanddelen.

Ook de administratieve werkdruk zal enorm toenemen, vreest Elementis. ,,We zullen deel moeten nemen aan consortia met concurrenten, zodat we de testkosten kunnen delen. Per stof kost dat minimaal enkele weken en in totaal een paar jaar dus.''