Bouwen met zeggekorfslakjes

Knoflookpadden, oeverzwaluwen, zandhagedissen en zeggekorfslakjes kunnen het lokale politici, projectontwikkelaars en bouwers flink lastig maken. Zeker sinds de Europese flora- en faunawet bestaat (de zogenaamde Habitatrichtlijn uit 1992), die de knoflookpad, de oeverzwaluw, de zandhagedis en het zeggekorfslakje beschermt. En nog honderden andere dieren en planten. Willen politici en ondernemers hun plannen toch doorzetten om een weg aan te leggen, een haven uit te breiden of een bedrijventerrein op te richten, dan is al gauw hulp nodig.

De Nederlander Frank Neumann heeft een dagtaak aan het geven van adviezen op het gebied van de Habitatrichtlijn – de ambitieuze wet om de natuur op Europees niveau te beschermen. Enkele jaren geleden richtte hij zelfs een eigen bedrijf op, het Institute for Infrastructure, Environment and Innovation, dat zich vooral toelegt op toepassing van de Habitatrichtlijn op bouwplannen.

,,We hebben geen slimmigheidjes om de richtlijn te ontduiken. Ons doel is oplossingen te zoeken om economische ontwikkeling te combineren met duurzaamheid, die Europaproof zijn'', zegt Neumann. Inmiddels is zijn bedrijf uitgebreid tot zes adviseurs: ecologen, juristen en een landschapsarchitect. ,,De vraag naar adviezen over de omgang met de Habitatrichtlijn is enorm.'' Er is geen wet uit Brussel die zoveel gemeenten, ondernemers en projectontwikkelaars tot wanhoop drijft. Neumann is even op zijn kantoor aan de Hoogstraat in Brussel. Niet lang, want de 40-jarige directeur van de jonge onderneming is de helft van de week in Europa onderweg. Hij is net terug uit Finland waar hij advies geeft over de aanleg van een windmolenpark zonder natuur en landschap schade te berokkenen.

De opdrachtgevers zitten overal: behalve in Nederland, ook in Vlaanderen, Frankrijk, Duitsland en Finland. Meestal zijn het gemeenten, provincies, project-organisaties, bouw- en havenbedrijven die met een bouw- of uitbreidingsproject beginnen en dan op de Habitatrichtlijn stuiten. Ook organisatoren van popfestivals horen tot de klandizie. En Neumann en zijn adviseurs zijn nauw betrokken bij de expansie van de Maasvlakte zodat de Rotterdamse haven kan worden uitgebreid. ,,Veel politici en ondernemers onderschatten de consequenties van de richtlijn.'' Dat komt volgens Neumann door de miscommunicatie rond invoering van natuurbeschermingswetgeving. De Habitatrichtlijn werd in Nederland pas dit jaar in wetgeving omgezet. ,,Veel nationale overheden dachten: ach Europa, dat houden we wel buiten de deur.'' Dat viel tegen. ,,Vaak beginnen lokale overheden en bedrijven met bouwplannen zonder een juist onderzoek te hebben verricht. Ze willen snel gaan bouwen, maar zodra de contracten getekend zijn, is het te laat.''

Er is inmiddels flink leergeld betaald. Neumann wijst op de ,,traumatische ervaringen'' in Limburg, waar de aanleg van een bedrijventerrein bij Heerlen-Aken grote vertraging opliep omdat de korenwolf, een wilde hamster, er woonde. ,,De extra kosten liepen door de vertraging van de bouw op tot enkele miljoenen euro's'', zegt Neumann. De aanleg van de HSL stokte toen de woelmuis opdook. Neumann en zijn team dragen vooral oplossingen aan. ,,Interessant is dat Europeanen zoveel van elkaar leren. Neem het havenbedrijf in Hamburg. Dat kijkt nieuwsgierig naar hoe Vlaanderen en Nederland samenwerken bij de verdieping van de Westerschelde dankzij de contacten in ons Paralia-project. Die samenwerking is een opsteker voor ze. Ik vind het leuk om met al die Europeanen naar oplossingen te zoeken.''