`Adviesraden vaak overbodig'

Tijdelijke adviescommissies voor ministers zijn verworden tot een ,,griezelig fenomeen'' waarvan de leden gerecruteerd worden uit vier of vijf grote politieke partijen. De secretariële ondersteuning wordt gevormd door ambtenaren die vervolgens meeschrijven aan de reacties en standpunten van het kabinet.

Dat zegt minister Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) in het boek Schaduwmacht in de schijnwerpers over de macht van politieke adviescommissies in Den Haag. ,,Het is volkomen uit de hand gelopen'', aldus Pechtold. ,,Het is geregisseerde onmacht om zelf politieke keuzes te maken en beslissingen te nemen. Een onmacht van de politiek.''

Pechtold hekelt vooral het old boy network en de politieke kleurverdeling bij de samenstelling van dergelijke commissie. ,,Het is schokkend om te zien dat dit in vrijwel alle gevallen terugkomt, tot aan hoogleraren aan toe, want ook die zijn veelal politiek gekleurd.''

De aanbevelingen van de commissies zijn volgens Pechtold over het algemeen ,,van te voren uit te tekenen''. ,,Het is eerder onmacht om een knoop door te hakken dan dat die adviezen echt nodig zijn.'' Volgens Pechtold moeten ministers zich vaker afvragen of de instelling van zo'n commissie wel nodig is. Het is vervolgens de verantwoordelijkheid van de Tweede Kamer om een advies door te prikken als daar aanleiding toe is.

Pechtold zegt niet te willen snoeien in het grote aantal adviescommissies. ,,Ik ben bang dat ik daar veel tegenkracht bij ontmoet.'' Pechtold is er geen voorstander van om bij de samenstelling van adviescommissies openbare en dus controleerbare politieke benoemingen in te voeren. Maar hij wil wel dat er meer onafhankelijke leden in dergelijke commissies zitting krijgen.

Oud-minister Brinkman (CDA) voert de toptien aan die GroenLinks samenstelde van mensen die langs de weg van lidmaatschap van tijdelijke adviescommissies een schaduwmacht in Den Haag zouden vormen.

Oud-commissaris van de koningin van Zuid-Holland Leemhuis-Stout (CDA) en oud-minister Hermans van Onderwijs (VVD) staan op respectievelijk een tweede en een derde plaats.