`Aangemeerd' stadion in Rotterdam

Architect Winy Maas (46) sprak vanmorgen bij het congres over sport en stedelijke ontwikkeling. Zijn motto: ,,Sportaccommodaties moet je niet afzonderen, die moet je integreren in de stad.''

Sportarchitectuur in Nederland bestaat dat fenomeen? Wie zo links en rechts om zich heen kijkt, zou denken van niet. Winy Maas herkent zich in de veronderstelling dat het gemiddelde sportcomplex in Nederland geen toonbeeld is van schoonheid en functionaliteit. ,,Hoe het komt, weet ik niet, maar `we' hebben over het algemeen de neiging om het onze sportaccommodaties zo ver mogelijk weg te drukken en dus uit te sluiten. Weg van de stad, waardoor het losstaande objecten worden, die niet tot de verbeelding spreken.''

Triest dieptepunt wat Maas betreft is de Amsterdam Arena, de thuishaven van onder meer voetbalclub Ajax, die bij de opening in 1996 door critici werd begroet als `een Big Mac in de Bijlmer'. Maas: ,,Ik ken ook goede voorbeelden, zoals het nieuwe stadion van FC Groningen van [collega-architect] Wiel Arets. Maar de Arena? Alleen de vormgeving al doet pijn aan de ogen. Het is met alle respect een zielloos gebouw; een soort maanlander, dat door een consortium plompverloren is neergezet in de periferie van de stad. Echt een gemiste kans.''

Maas is een van de drie oprichters van het spraakmakende architectenbureau MVRDV, dat onder meer het gelaagde Nederlands paviljoen op Hannovers EXPO (2000) ontwierp, alsmede de nieuwe Silodam in het IJ (2002). Vanmorgen sprak hij bij het driedaagse internationale congres over sport en stedelijke ontwikkeling in Rotterdam. Onderwerp van gesprek? Het op zijn zachtst gezegd revolutionaire ontwerp van het mogelijk toekomstige stadion van Feyenoord, dat hij met zijn collega's ontwierp Maas. Het concept is gebaseerd op de plannen van Bouwhaven Consultants uit Barendrecht, om een nieuwe Kuip in de Maas te zetten.

Het huidige onderkomen van de Rotterdamse volksclub is, ondanks een grondige renovatie, langzaam maar zeker ingehaald door de tijd, weet Maas. ,,De Kuip is een monument, ik ben de laatste die dat zal ontkennen. Maar wel een monument dat verdere ontwikkeling van het gebied [in Rotterdam-Zuid] in de weg staat.''

Maas' ontwerp behelst een sportstadion mét ondergrondse parkeerruimten als `drijvers' dat ,,als het ware aangemeerd ligt langs de oevers van de Maas'', vlakbij het huidige stadion. Met gepaste trots, voegt hij toe: ,,Het is een soort Japanse schaal met ringen van meerdere ringen: parkeren, flaneren, kantoren, sportaccommodaties en eventueel woningen. Een gebouw dus waar je om meerdere redenen graag en met het hele gezin naartoe gaat, en niet alleen voor het voetbal.''

Door de concentratie kan het gehele gebied opnieuw ingedeeld worden, benadrukt Maas. ,,Je maakt dus ook ruimte vrij voor woningbouw en andere publieke voorzieningen.'' Over de kosten van het project laat hij zich niet uit. ,,Die zijn pittig maar haalbaar, en afhankelijk van de gekozen varianten; die worden op dit moment onderzocht door Bouwhaven.'' Het stadsbestuur van Rotterdam besloot twee weken geleden zich eerst uit te spreken over de toekomst van het naburige sportpaleis Ahoy'. Zelf denkt de club aan renovatie of nieuwbouw aan de overzijde van het stadion, op sportcomplex Varkenoord.

Maas' voorstel oogt fraai, maar geen bedrijfstak waar het gevoel het geregeld wint van de ratio als de (top)sport, weet de voormalige landschapsarchitect uit Schijndel. ,,Het huidige stadion (uit 1937, red.) vertegenwoordigt een nostalgische waarde, zeker voor de supporters, en natuurlijk weegt dat zwaar. Maar een verhuizing wil niet zeggen dat je de sfeer aantast. Sterker nog: die moet je meenemen, die moet je implementeren in de nieuwe behuizing.''

Sinds de voor Nederland zo succesvol verlopen Olympische Spelen in Sydney (2000) laait de discussie eens in de zoveel tijd op: waarom zou Nederland niet eens optreden als gastheer van het vierjaarlijkse sportfestijn? Maas kent die geluiden ook. ,,Vanuit architectonisch oogpunt zeg ik: doen! Het is dé kans om de Randstad te verbeteren, op het gebied van infrastructuur, stedelijke ontwikkeling, noem maar op. Er ontbreken sommige dingen, zeker in Rotterdam: een ski-jump (skihal die naar Zoetermeer is gegaan, red.), een roeibaan, een 50-meterbad, en zo kan ik nog wel even doorgaan.''

Barcelona is hét schoolvoorbeeld van een stad, die dankzij de Olympische Spelen een door vriend en vijand als positief ervaren metamorfose heeft ondergaan. Stond de Catalaanse hoofdstad decennialang met de rug naar de Middellandse Zee, sinds de grootscheepse renovatie van de infrastructuur ten behoeve van de Spelen van 1992 ademt de Spaanse metropool weer, met alle grandeur vandien.

,,Barcelona is sindsdien weer de stad die het wil zijn: met een mondaine uitstraling, een stad waar je graag wilt komen'', in de woorden van Maas.

Zijn gehoor bij het symposium in Rotterdam hield hij vanmorgen het volgende voor: integreer sport in het hart van de stad en daarmee het hart van de samenleving. ,,Sportaccommodaties moet je niet afzonderen, die moet je juist integreren in de stad'', luidt niet voor niets Maas' motto. ,,In Istanbul vind je prachtige voorbeelden van voetbalvelden, die middenin een woonwijk liggen en tesamen een prachtig harmonieus geheel vormen. Daar moeten we in Nederland ook naar toe. Naar een vorm van woningbouw, waarbij woningen worden gebruikt als voetbaltribunes. Dat je bij wijze van spreken vanaf je terras, gezeten achter een kopje koffie, zo neerkijkt op het sportveld. Zodat sport en maatschappij één logisch geheel vormen. Dat levert aanzienlijk meer op dan de geïsoleerde opzet, die nu de overhand heeft: meer sociale contacten, meer sociale cohesie.''