`Zalm pakt grote jongens niet aan'

Minister Zalm wil de maximale rentetarieven voor consumentenkrediet verlagen. Professor N. Huls vindt het plan een bescheiden vooruitgang.

De laatste keer dat de maximale rentetarieven op consumentenkrediet ingrijpend werden verlaagd, zat N. Huls als projectleider van het ministerie van Economische Zaken aan de onderhandelingstafel. Toen lag het maximum op 45 procent en was toenmalig staatsecretaris Elske ter Veld (PvdA) van Sociale Zaken een drijvende kracht achter de verlaging van de tarieven.

Nu ligt het plafond op 21 procent en wil minister Zalm van Financiën (VVD) het maximum verder verlagen. Vier vragen aan N. Huls, ooit gepromoveerd op consumentenkrediet en tegenwoordig hoogleraar rechtssociologie aan de Erasmus Universiteit.

Zalm wil het maximale tarief verlagen naar 16 procent en de registratie van schulden bij het Bureau Kredieregistratie in Tiel uitbreiden. Wat vindt u daarvan?

,,De voorstellen van Zalm gaan onverwacht ver. Het zijn wensen uit de hulpverleningssector, die eindelijk in vervulling gaan. Deze maatregel is goed voor de bescherming van consumenten. Maar vergeet niet dat dezelfde minister ook aan de problematiek heeft bijgedragen. Zalm legde kredietbanken het verbod op om sociale kredieten te verstrekken. Dat was een gevolg van de Ceteco-affaire, waarbij de provincie Zuid-Holland risicovolle kredieten aan het bedrijfsleven bleek te verstrekken. Mensen met schuldproblemen hebben weinig alternatieven.''

Die problemen ontstaan minder snel als de voorstellen van Zalm doorgaan

,,Jawel, maar ik vind het jammer dat Zalm de grote jongens niet aanpakt, de Gelings en Frisia's van deze wereld. Dat zijn echt agressieve verkopers die veel grotere kredieten aan de man brengen. Zij hebben nauwelijks last van de voorstellen van Zalm. Ik erger me wild aan de reclame van Frisia, waar Frits Bom in zijn overhemd kredieten zit aan te prijzen. Daar worden welbewust eenvoudige mensen op het verkeerde been gezet. Dirk Scheringa [directeur en oprichter van DSB, moederbedrijf van onder meer Frisia, red] is groot geworden met predatory lending: op een zeer agressieve wijze kredieten verstrekken en zoveel mogelijk de grenzen van de wet opzoeken. Je komt hem heel veel tegen in de portefeuilles van mensen met schuldproblemen. De voorstellen van Zalm zullen daar niets aan veranderen.''

De postorderbedrijven betwijfelen ook of een lager renteplafond consumenten beter beschermt. Hebben zij gelijk?

,,De postorderbedrijven staan redelijk machteloos, want de maatregelen worden gewoon opgelegd. Je hoort nauwelijks kritiek uit de banksector en dat is begrijpelijk: de voorstellen raken vooral de postorderbedrijven. Bedrijven als Wehkamp wisten al lang dat er nieuwe wetgeving zat aan te komen en hebben kennelijk nog geen goede relatie opgebouwd met de financiële toezichthouder, de Autoriteit Financiële Markten. De branche is wat geïsoleerd. De postorderbedrijven hebben kansen laten liggen, want ik weet dat zij soms over geavanceerde systemen beschikken om overkreditering zoveel mogelijk te voorkomen. Dat hadden zij veel beter kunnen uitdragen in de discussie over de rentetarieven. Maar dat hebben zij kennelijk niet aangedurfd, omdat het snel uitmondt in een discussie over privacy-gevoelige informatie.''

Is die vrees terecht?

,,Volgens mij niet. Al begrijp ik wel dat selectie op postcodes en dergelijke gevoelig ligt. Het belangrijkste is dat er een goede kredietregistratie is. Het Bureau Kredietregistratie (BKR) heeft hierin een spilfunctie. Het BKR is geen overheidsinstelling, maar een private stichting. Het is ooit in de jaren zestig opgericht door Nederlandse banken, en het is de laatste jaren sterk aan het uitbreiden. Het BKR verkoopt nu ook kredietprofielen en wil toegang tot Gemeentelijke Basisadministraties. Daar moeten goede en duidelijke afspraken over worden gemaakt.''