Wet noodtoestand zelden gebruikt

De noodtoestand die sinds twaalf uur vannacht in Frankrijk geldt, verwijst naar een beladen geschiedenis. De regering heeft hiervoor wetgeving uit 1955 gereactiveerd, die destijds gold als het juridische symbool bij uitstek van het Franse streven om de Algerijnse onafhankelijkheidsstrijd de kop in de drukken.

De wet is maar enkele keren gebruikt. In Algerije gold een spertijd in 1958 en in 1961. Een demonstratie van Algerijnen in Parijs tegen deze spertijd leidde in oktober 1961 tot een bloedbad onder demonstranten, waarvan de politie is beschuldigd.

De enige andere keer dat de wet gebruikt is ging het ook om een anti-koloniale opstand: in Nieuw Caledonië in 1984.

Enkele politici, onder wie oud-premier Lionel Jospin, uitten gisteren kritiek op de symbolische lading van het heractiveren van deze wet. ,,Als de regering dit nodig acht om de orde te herstellen'' aldus Jospin, ,,laat zij de wet dan fijngevoelig toepassen''. Dat is precies wat minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy gisteren in de Assemblée Nationale beloofde: de uitzonderlijke bevoegdheden die de noodtoestand aan de autoriteiten geeft, worden ,,gepast aangewend'', zei hij. Hij sprak van een ,,preventieve maatregel''.

De noodtoestand maakt het mogelijk per departement te beslissen over uitzonderlijke maatregelen voor maximaal twaalf dagen. Daarbinnen kan de spertijd worden toegepast in beperkte zones en op alle gewenste tijdstippen.

Op overtreding staat twee maanden gevangenis. De politie kan huiszoekingen doen zonder bevel van een rechter. Cafés en vergaderzalen kunnen worden gesloten. De bedoeling van de regering lijkt niet deze maatregelen nu alle daadwerkelijk toe te passen. Het gaat erom de rust zo snel mogelijk terug te brengen, voordat donderdagavond een nieuw lang weekeinde aanbreekt.

Vrijdag is een vrije dag waarop het eind van de Eerste Wereldoorlog wordt herdacht. Gisteren besloot de regering dat de noodtoestand van toepassing is in 25 departementen, inculsief Parijs en zeven omliggende departementen.