Wageningen diep verdeeld over `fallus'

Een hoorzitting over een omstreden monument in Wageningen levert geen eensluidend standpunt op. De fallus is een kogel geworden en behalve tegenstanders laten nu ook de voorstanders van zich horen.

Het zou, gelet op de stemming van de laatste maanden, een litanie van argumenten tegen plaatsing van het omstreden vrijheidsmonument worden. Maar bijna de helft van de 25 insprekers ontpopte zich gisteravond tijdens een hoorzitting in de raadszaal van het stadhuis in Wageningen als voorstander van de plaatsing van een grote vuurzuil op het 5 Mei Plein.

Het begon met de voorzitter van de sportraad (,,Als we het niet plaatsen maken we ons belachelijk'') en eindigde anderhalf uur later met de eigenaar van een interieurspeciaalzaak (,,Kunst is nu eenmaal emotie''). In de anderhalf uur hiertussen kwamen veel praktische bezwaren naar voren, met name over de vorm, locatie en de gevolgde procedure. Sommige kregen de lachers op de hand (,,Honden plassen er tegenaan''), bij een ander (,,Het herinnert aan de nazi's'') werd de volle zaal muisstil.

Wageningen blijft, ook na een proefopstelling het afgelopen weekeinde, verdeeld over de komst van een grote roodkoperen vuurzuil op het 5 Mei Plein, vlak naast Hotel De Wereld. Het kunstwerk moet een blijvende herinnering vormen aan het thema vrijheid en de identiteit van Wageningen als bevrijdingsstad versterken. De afgelopen dagen kon de zuil, uitgeschoven op de hoogste stand maar nog zonder vlam, in het echt aanschouwd worden. Eerder had het college van B en W onder druk van de tegenstanders en gemeenteraad al besloten tot uitstel van plaatsing. De verwachting van het college en kunstenaar Hanshan Roebers dat de vuurzuil in het echt minder weerstand oproept dan aan de hand van tekeningen, komt bij enkelen uit. ,,Wauw. Dit heeft allure'', zegt mevrouw E. Daniëls. ,,Mooier dan verwacht'', verklaart L. Klep. Maar de mening van veel tegenstanders blijft onveranderd. ,,Nog veel erger dan wij dachten'', aldus mevrouw E. van Aller. Initiatiefneemster Greet Steenhuis van de actiegroep `Wageningen niet voor paal' meldt dat een peiling op het 5 Mei Plein 676 argumenten tégen en 155 argumenten vóór heeft opgeleverd. Dat in de hoorzitting de voor- en tegenstanders aan elkaar gewaagd zijn, verklaart Steenhuis doordat ,,de culturele elite'' zich is gaan roeren.

Omdat het kunstwerk kan uitschuiven, wordt het veel geassocieerd met een fallus. Tijdens de hoorzitting zeggen enkele tegenstanders juist meer ,,een kogel'' of een ,,V-2 raket'' in het kunstwerk te zien. ,,Het is een oorlogsbeeld en geen bevrijdingsbeeld'', vindt J. Booij. Ook de plaats wordt niet geschikt geacht. Het bestaande bevrijdingsmonument op het 5 Mei Plein, een bronzen beeld van een naakte man, komt in de verdrukking. ,,Blote Jan heeft het nakijken'', zegt G. van der Kooi.

,,Je merkt dat het ontzettend gemengd is en dat bezwaren anders zijn gaan liggen'', zegt gemeenteraadslid D. Van de Laak (GroenLinks) over de reacties tijdens de proefopstelling en de hoorzitting. Doordat ook de voorstanders zich in het debat mengen, lijkt het beoogde doel – een eensluidend standpunt richting college – verder weg te zijn geraakt.

,,Het zal moeilijk worden'', zegt ook raadslid H. van der Hoeve (VVD). Het advies wordt in december in de gemeenteraad behandeld. Het college van B en W beschouwt het als ,,zwaarwegend'', maar zal het niet per se opvolgen. ,,De inhoud van de argumenten is voor ons belangrijker dan het aantal voor- of tegenstanders'', zegt loco-burgemeester F. Huijbers.