Slag om Rotterdam

De val van de Rotterdamse wethouder Pastors heeft niet alleen lokale betekenis. Deze politicus van Leefbaar Rotterdam was een van de belangrijkste smaakmakers van het Rotterdamse college van burgemeester en wethouders. Voor zijn aanpak van de volkshuisvestingsproblemen in de havenstad heeft hij waardering geoogst en de zogeheten `Rotterdamse aanpak' kreeg nationale navolging.

Tegelijkertijd was er in de boezem van het college regelmatig sprake van interne frictie. Met name als Pastors, wethouder volkshuisvesting, zich nogal fors uitsprak over de integratie van moslims. CDA-wethouder Geluk, die integratie in zijn portefeuille heeft, voelde zich daardoor gehinderd bij zijn werk. Dit voorjaar al waarschuwde een meerderheid van de gemeenteraad Pastors voor de laatste keer om zich te onthouden van voor moslims grievende generaliseringen. De Leefbaar Rotterdam-voorman trok zich daar overigens niet veel van aan, met als uiteindelijk resultaat dat de CDA-fractie gisteren tijdens een rumoerige raadsvergadering een door GroenLinks ingediende motie van wantrouwen tegen Pastors steunde.

Het verwijt van Pastors en Leefbaar Rotterdam dat hem hiermee de mond wordt gesnoerd, treft geen doel. Als wethouder spreekt Pastors namens het college en vertegenwoordigt hij alle inwoners van zijn stad. Voor kleurrijke opmerkingen over moslims beschikt de partij over de grootste fractie in de raad, dus Leefbaar Rotterdam was en is verre van monddood gemaakt. De kwestie-Pastors is wat dit aspect betreft een lokale echo van wat minister Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) onlangs overkwam toen hij in aanvaring kwam met coalitiepartners over verschillende uitspraken. Een collegiaal bestuur spreekt met één mond, al was het maar om controle door Kamer of Raad mogelijk te maken. Het debat gisteren in de gemeenteraad van Rotterdam leverde hiervan een treffende illustratie. Doordat de wethouders Geluk en Pastors afwijkende visies hebben op integratie, was het beleid van het college op dit punt niet helder. Hier staat tegenover dat politici met verkiezingen in zicht een grotere vrijheid hebben zich partijpolitiek uit te laten.

Pastors laat zich ook vergelijken met het Kamerlid Wilders (Groep Wilders). Toen deze uit de VVD-fractie stapte wegens een verschil van mening met fractievoorzitter Van Aartsen over de koers, gebruikte hij ook het argument dat hij binnen de VVD werd beperkt in zijn vrijheid het woord te voeren. Dat leverde hem in dit tijdperk, waarin `zeggen-wat-je-denkt' scoort, aanvankelijk veel aandacht op. Hetzelfde geldt nu voor Pastors, die vanaf gisteren op vol vermogen de campagne mag leiden voor de komende gemeenteraadsverkiezingen – ook tegen het college dat nu door zijn vertrek wankelt.

Het vertrek van Pastors geeft ook op nationaal politiek niveau te denken. De uitkomst van de Rotterdamse gemeenteraadsverkiezingen was in 2002 van grote betekenis voor de daaropvolgende Kamerverkiezingen. Veel partijen denken nu dat wie in Rotterdam wint, nationaal wint. Dat is mogelijk ook de ambitie van Pastors. Hij dient zich dan wel te realiseren dat grievende generalisaties over moslims misschien veel stemmen opleveren, maar besturen namens de hele burgerij onmogelijk maken.