Pete Postlethwaite

Met een gezicht als een berghelling toch ster worden. Pete Postlethwaite (Dark Water) heeft het gepresteerd.

Is rotsvast een bijvoegelijk naamwoord dat je een mens kunt toedichten? Dan past het bij Pete Postlethwaite – of in ieder geval bij de belangrijkste rollen die hij speelt. Zijn personages hebben een rotsvaste overtuiging, een onwankelbare moraal en een feilloos, zij het niet altijd even zinvol gevoel voor hoe het hoort. Ze dragen regelmatig mouwophouders, ook als ze niet in de negentiende eeuw leven.

Praten is overtuigen. Vertellen is doceren. Tegenspraak is niet verboden, tegenspraak is zinloos. Je vraagt je soms af – zeker bij acteurs – wat het verband is tussen een beroep en een uiterlijk. Pete Postlethwaite is niet een heel knappe acteur, hij is niet heel lang of gespierd, heeft geen weelderige grijze haardos en toch zit er in zijn fysiek de overtuigingskracht van een missionaris. Het is bijna té verleidelijk om hier te verwijzen naar zijn eerste beroep: leraar op een katholieke meisjesschool.

Pete Postlethwaite (Lancashire, Engeland, 1945) was 24 toen hij naar de toneelschool ging. Zijn ouders, eenvoudige arbeiders, in zijn eigen woorden, dachten dat het wel over zou gaan en dat hij daarna een echte baan zou vinden. Misschien konden ze zich niet voorstellen dat hun zoon, met zijn ,,gezicht als een berghelling'', zoals hij dat zelf omschrijft, ooit in zijn bestaan zou kunnen voorzien als acteur.

Hij was 32 toen hij een rolletje kreeg in een film. The Duellists was dat, waarmee regisseur Ridley Scott zijn debuut maakte. Postlethwaite is er een ademteug lang in beeld als barbier. Het zou daarna nog elf jaar duren eer hij echt doorbrak. Dat was in Distant Voices, Still Lives van Terence Davies. Hij speelt er een gruwelijke vader in, lief, begripvol en gewelddadig in zijn onberekenbare woedeaanvallen. Een bijrol waar een Amerikaanse acteur geheid een Oscar voor krijgt. De film zelf is met prijzen overladen, Postlethwaite niet. Hij heeft trouwens nooit een grote prijs gewonnen, behalve dan samen met acht andere acteurs voor The Usual Suspects (Bryan Singer, 1995). Daarin is hij de ongenaakbare meneer Kobayashi, raadsman van de duivelse crimineel Keyser Soze. Zelfde rotsvastheid, alleen nu voor de verkeerde zaak.

Meestal staan de personages van Postlethwaite aan de goede kant. Hij was een prachtige onschuldig veroordeelde Ier in In the Name of the Father (Jim Sheridan, 1993) en een bezeten koperbandleider in Brassed Off (Mark Herman, 1996). De goede kant is ook vaak de onderkant, van de samenleving dan. Wonen in rijtjeshuizen met de tuin achterlangs, eten in hemdsmouwen en buiten een verschoten jasje aan. In interviews wordt Postlethwaite vaak gevraagd of hij politiek geëngageerd is. Hij is geen partijlid, zegt hij dan, en daarop volgt meestal een tirade tegen de conservatieven. Hij speelde ooit een als taxichauffeur vermomde engel in een reclamefilmpje voor Labour, geregisseerd door Stephen Frears. Een engel met het gezicht van een berghelling.