NS wil snelle keuze HSL-trein

De NS is in een hevige strijd verwikkeld met minister Peijs over de HSL-Zuid. Volgens NS-topman Aad Veenman kan de snelle trein nog op tijd gaan rijden.

NS-topman Aad Veenman maant minister Peijs (Verkeer en Waterstaat, CDA) haast te maken met een besluit over de treinenkeus op de hogesnelheidslijn (HSL). ,,Met elke maand langer wachten daalt dat kans dat we 1 april 2007 als begin van de operatie kunnen halen'', zegt hij. Omdat het nieuwe beveiligingssysteem ERTMS (European Railway Traffic Management System) niet op tijd klaar is, wil de NS met een back-upsysteem werken voor de bestelde treinen van Italiaanse makelij. De minister is daar tegen. Peijs hield eerder de NS verantwoordelijk voor eventuele vertraging van de hogesnelheidslijn en de spoorwegen zouden ook de kosten daarvoor moeten dragen.

Veenman neemt dezer dagen als voorzitter van de CER, de overkoepelende organisatie van Europese spoorwegen, deel aan een congres over hogesnelheidstreinen. In de marge van het congres zegt hij: ,,Ik houd me liever niet bezig met de schuldvraag, dat is tijdsverlies. Hoe we alsnog per 1 april 2007 kunnen beginnen met de hogesnelheidsoperatie, daar gaat het om.''

ERTMS is een geheel nieuw systeem voor het veilig laten rijden van treinen door heel Europa dat op last van de Europese Unie moet worden ingevoerd. Nu heeft vrijwel elk land nog zijn eigen systeem van bijvoorbeeld seinen en wissels. De overgang naar ERTMS is volgens internationale experts op het gebied van railinfrastructuur en treinen geen sinecure.

,,Het gaat hier om totaal nieuwe treinen en een totaal nieuw beveiligingssysteem, dat heeft altijd ontwikkelingstijd nodig'', zegt analist Brit David Briginshaw. ERTMS zou al twee jaar geleden worden ingevoerd op een hogesnelheidstraject in Italië, maar dat is nog steeds niet gebeurd. Ook in Spanje loopt invoering ver achter op het schema.

Briginshaw: ,,Dat ligt niet aan de treinen zelf, maar aan de software van ERTMS. De NS heeft geen verkeerde keus gemaakt met het kopen van de Italiaanse treinen. De problemen hadden zich ook voorgedaan bij treinen van een andere fabrikant.''

Veenman zegt dat een tijdige oplossing nog steeds mogelijk is. De bestelde treinen van Ansaldobreda zouden dan moeten worden voorzien van een nieuwe versie van het huidige beveiligingssysteem (ATB). En ATB zit toch al op de treinen, want dat is nodig voor de delen van het traject (onder meer bij Amsterdam en Rotterdam) waar op het oude spoor wordt gereden – daar komt nog geen ERTMS. De treinen zouden in deze optie zijn voorzien van beide beveiligingssystemen, tot het moment dat ERTMS wel zelfstandig kan functioneren.

Guillaume Leborgne van het vakblad Rail & Public Transport noemt ERTMS ,,de achilleshiel van de hogesnelheidslijn''. Volgens Leborgne zal vertraging van de invoering van het systeem eerder regel dan uitzondering zijn. En als de HSL-treinen uiteindelijk wel rijden met ERTMS voorziet hij veelvuldige storingen en oponthoud.

Behalve door de ingewikkeldheid van het systeem worden de problemen volgens de experts ook veroorzaakt door de wijzigingen in de specificaties die het bureau van ERTMS in Brussel doorvoert. In juli werden de laatste noodzakelijke aanpassingen gemeld.

Veenman vraagt om geduld. ,,Door de vertragingen in andere landen zitten wij nu in de voorhoede van de invoering van ERTMS. Gelet op de onbekendheid vraagt het een langere doorlooptijd in ontwikkeling. We kunnen alvast gaan rijden met behulp van bestaande systemen en de nieuwe later inbouwen.''

Op het hogesnelheidstraject tussen Amsterdam en Brussel zullen niet alleen de nieuwe treinen gaan rijden, maar ook de Franse Thalys, die nu al de verbinding op gewone snelheid verzorgt. En installatie van ERTMS op de Thalys zal eveneens niet binnen de gestelde tijd af zijn.

Ook als er vanaf 1 april 2007 geen treinen rijden op de HSL wil minister Peijs de NS laten betalen voor het gebruik, zoals contractueel vastgelegd. Veenman: ,,Dan zijn we terug bij de schuldvraag. Die discussie leidt er niet toe dat er eerder een trein gaat rijden. Wie er moet betalen zullen we dan wel zien.''