ECB moet de rente verhogen

De ministers van Financiën van de eurozone hebben een zelfzuchtige reden om de Europese Centrale Bank (ECB) voor te houden niet te gehaast te zijn met het verhogen van de rente. De huidige reële rente van 0 procent is gunstig voor regeringen met grote schuldenlasten, waartoe het grootste deel van de eurozone behoort. Maar hoe zit het met het altruïstischer argument dat een hogere rentestand het nakende herstel van de economie in de kiem kan smoren?

Dat risico is niet zo groot. De lage rente doet niet zoveel voor het huidige herstel. Dat komt doordat het krachtigste effect van een superlage rente zich voordoet op het moment dat zij wordt ingevoerd. De agressieve renteverlagingen van de ECB hebben waarschijnlijk bijgedragen aan het stimuleren van de bedrijvigheid, toen ze begin 2001 van start gingen.

Maar de rente staat nu al sinds juni 2003 op 2 procent. Zo langzamerhand zijn consumenten en bedrijven dat de normaalste zaak van de wereld gaan vinden. Zeer winstgevende bedrijven struikelen zeker niet over elkaar om te mogen investeren. Uiteraard zou een onmiddellijke stijging naar een neutraal niveau – zeg 4 procent – het vertrouwen ondermijnen. Maar de recente Amerikaanse ervaringen suggereren dat een bescheiden stijging de groei van het bruto binnenlands product niet noodzakelijkerwijs hoeft af te knijpen.

Bovendien zou een lichte stijging van de rente slechts een gedeeltelijke compensatie zijn voor andere stimulerende monetaire factoren. De euro is gedaald, terwijl de inflatie en de aandelenkoersen zijn gestegen.

En nu de rente in de VS is verhoogd, zorgt de lage rente in Europa ervoor dat het continent 's werelds belangrijkste bron van `overtollige liquiditeit' is geworden, aldus Joachim Fels van zakenbank Morgan Stanley.

Het geld stapelt zich sneller op dan het kan worden uitgegeven aan kapitaalinvesteringen en consumptie. De overtollige geldstromen worden naar de beurs gesluisd, waardoor de aandelenkoersen stijgen en de rendementen afnemen. Beleggers hebben daarop gereageerd door riskante, met vreemd vermogen gefinancierde portefeuilles op te bouwen.

Op de lange termijn is dat fnuikend voor de economie. Goedkope kredieten zorgen ervoor dat economische onevenwichtigheden, zoals de hoge begrotingstekorten in de eurozone, pijnloos lijken. En grote schuldenlasten maken het moeilijker om te voorkomen dat economische schokken kredietcrises veroorzaken. Die kunnen moeilijk beheersbaar zijn.

De ministers van Financiën willen dat de ECB de rente pas verhoogt als de economische groei in de eurozone zo'n 2 procent bedraagt. Maar in deze regio van trage groei kon dat wel eens lang gaan duren. Tegen de tijd dat de economie gezond is, zou het financiële systeem dan dodelijk ziek kunnen zijn.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.