`De Arts Council is veeleisend, maar behulpzaam'

In de maandag gepresenteerde nota De Kracht van Kunst, bepleit de PvdA een zelfstandig besluitvormende kunstraad naar model van de Britse Arts Council. ,,Grappig. Wij keken juist altijd met afgunst naar jullie.''

De Britse goklust kent zijn weldadige kanten voor de samenleving. Menig theater of museum in het Verenigd Koninkrijk heeft zijn nieuwe behuizing te danken aan subsidies, die mogelijk werden dankzij winsten uit de Nationale Loterij.

Het beheer over dit deel van de kunstbegroting van ruim 200 miljoen (300 miljoen euro) pond per jaar, is in handen van de Arts Council (Raad voor de Kunst), een zelfstandig orgaan dat zorgt voor een financieel en artistiek verantwoorde verdeling van het geld. Anders dan in Nederland bemoeien de regering en het parlement zich slechts zijdelings met de besteding van de fondsen. De Arts Council heeft takken voor Engeland, Schotland, Noord-Ierland en Wales.

De PvdA is onder de indruk van het Britse model en stelde maandag voor dit in de toekomst deels ook in Nederland in te voeren. ,,Dat is grappig'', reageert Christopher Millard, woordvoerder van het Royal Opera House in Londen. ,,Wij keken vroeger altijd met afgunst naar de rest van Europa omdat de overheid daar genereuzer was voor de kunstsector dan hier. En nu kijken jullie naar ons.''

Er is nog een aspect van het Britse cultuurbeleid dat de PvdA bevalt; het gratis museumbezoek. Sinds 2001 hoeven de Britten in hun nationale musea geen toegang meer te betalen, behalve voor speciale tentoonstellingen. Het aantal bezoekers sprong omhoog; gemiddeld steeg het bezoek in de nationale musea met ruim 70 procent.

De subsidies aan de belangrijkste musea worden overigens niet door de Arts Council verdeeld maar door het Departement voor Cultuur, Media en Sport. De musea stellen echter dat de steun van de regering aan de magere kant is. Veel musea hebben moeite financieel rond te komen. Sommige overwegen daarom toch weer entree te heffen.

De Arts Council heeft volgens haar eigen gegevens het afgelopen decennium in totaal zo'n 2 miljard pond (drie miljard euro) gestoken in de meest uiteenlopende culturele projecten. Ze hielp bij grote projecten zoals de verbouwing van een oude elektriciteitscentrale tot het Tate Modern in Londen. Ook financierde ze de creatie van de reusachtige Angel of the North, een enorm kunstwerk langs de snelweg bij Gateshead, bij Newcastle.

Voor dit jaar en volgend jaar heeft de Arts Council voor Engeland een bedrag van in totaal 412 miljoen pond (618 miljoen euro) te verdelen. Ze verdeelt dit over ruim 1100 organisaties. Van grote, zoals het Royal Opera House, dat dit jaar 23,1 miljoen pond krijgt, tot kleine als een lokale blaaskapel of een schilder.

Het doel van de organisatie is een zekere financiële stabiliteit te bieden aan theaters, gezelschappen en andere kunstzinnige instellingen. Daarom gaat een groot deel van het budget, ruim 300 miljoen pond, naar min of meer vaste ontvangers. Dit jaar krijgen slechts 34 nieuwe organisaties steun. Het accent ligt op de podiumkunsten (muziek, toneel, dans), bij elkaar goed voor zo'n 60 procent van de subsidies.

Nieuwe en oude ontvangers worden geacht zich te blijven ontwikkelen in artistieke zin, maar ook financieel, met eigen inkomsten. Ook moeten ze een breder publiek zien te trekken, onder meer door educatieve projecten. Voor veelbelovende nieuwe projecten is eventueel extra steun mogelijk, ook als die veel geld kost. Een van de prioriteiten is de bevordering van de kunst van zwarten en andere minderheden. Periodiek beziet de Arts Council hoe de prestaties van de ontvangers van haar financiele steun.

De Council zelf heeft de afgelopen jaren dikwijls het verwijt gekregen dat ze slordig met haar fondsen omsprong. Veel projecten, waaronder de renovatie van het Royal Opera House en het Cambridge Arts Theatre, vielen veel duurder uit dan voorzien. Andere sponsors lieten het uiteindelijk vaak afweten.

Maar de ontvangers zijn zeer te spreken over de manier waarop de Council haar werk doet. Millard van het Royal Opera House: ,,De Council is bereid rekening te houden met het feit dat wij vaak al jaren tevoren kostbare zaken moeten plannen. Maar ze verwacht ook dat wij niet louter voor een elite weken.''

Ook Kate Flannery van het Cambridge Arts Theatre, dit jaar met 160.000 pond (240.000 euro) gesubsidieerd, noemt de samenwerking uitstekend : ,,De Council is veeleisend, maar levert geen rare streken. Ze is in het algemeen heel behulpzaam.''