`Bosniërs baas in eigen land'

De internationale gemeenschap moet zich stapsgewijs uit Bosnië terugtrekken en het bestuur aan de Bosniërs zelf overlaten.

Dat heeft Bosnië-bestuurder Paddy Ashdown gisteren gezegd tijdens een conferentie in Londen. Zijn kantoor in Sarajevo gaf zijn commentaar gisteren vrij.

De Britse diplomaat zei dat de buitenlandse inmenging in de dagelijkse gang van zaken in Bosnië ,,spoedig'' moet worden beëindigd, opdat de Bosniërs zelf het land naar een grotere eenheid en uiteindelijk het lidmaatschap van de EU kunnen leiden. ,,Wij moeten nu beginnen de topzware interventies achter ons te laten en over te gaan tot de rol van een adviseur, pleitbezorger en partner'', aldus Ashdown. De internationale Bosnië-besturder heeft bijna absolute bevoegdheden; hij kan ambtenaren, zelfs ministers en presidenten, ontslaan als ze naar zijn oordeel het vredesproces belemmeren en hij kan wetten blokkeren. Zijn functie is een van de resultaten van het akkoord van Dayton, dat tien jaar geleden een eind maakte aan de oorlog.

`Dayton' schiep binnen Bosnië twee ministaten, de moslim-Kroatische federatie en de Servische Republiek, drie regeringen, drie parlementen en een collectief presidentschap van een moslim, een Serviër en een Kroaat. Ashdown zei gisteren dat dat systeem ,,disfunctioneel'' is.

Eind oktober heeft de Europese Commissie besloten dat de Europese Unie met Bosnië moet gaan praten over een associatie- en stabilisatie-akkoord, de eerste stap op weg naar een lidmaatschap van de EU. Maar de Europese Commissie stelde wel als voorwaarde dat de tweedeling van het land op termijn wordt opgeheven. De grondwet – resultaat van `Dayton' – is ontworpen om een oorlog te beëindigen, en niet om een land in vrede te besturen. De EU acht het systeem van twee vrijwel onafhankelijke mini-staten binnen één land, dat ook nog eens de facto een internationaal protectoraat is, onverenigbaar met de eisen van de Europese integratie. De EU wil ook dat Ashdowns functie verdwijnt.

De afgelopen jaren zijn pogingen ondernomen om de door `Dayton' geschapen tweedeling van Bosnië ongedaan te maken. Zo is overeenstemming bereikt over de samenvoeging van de tot voor kort gescheiden legers, ministeries van Defensie en politiemachten van de twee Bosnische entiteiten. Sceptici tekenen echter aan dat die samenvoeging het resultaat is van zware druk van van Ashdown en de EU en dat ze vooralsnog alleen op papier bestaat. De politiemachten van de Servische Republiek en de moslim-Kroatische federatie worden bijvoorbeeld de facto pas over vijf jaar samengevoegd. Vele wetten die voorzien in een verzwakking van de bevoegdheden van de entiteiten en de versterking van het centrale gezag worden volgens deze sceptici in de praktijk niet uitgevoerd.