Blank De Beers deels zwart

's Werelds grootste diamantproducent De Beers, decennialang bekritiseerd als een bolwerk van blanke industriëlen, verkoopt meer dan een kwart van zijn Zuid-Afrikaanse operaties aan een mijnbedrijf dat volledig in zwarte handen is. Met de gisteren bekendgemaakte deal ondergaat De Beers de meest radicale gedaanteverwisseling sinds de oprichting in 1888.

De diamantgigant komt tegemoet aan de groeiende druk van de Zuid-Afrikaanse regering op de mijnindustrie om zwarten mee te laten profiteren van een snel groeiende economie. De Beers verkoopt voor 480 miljoen euro 26 procent van alle aandelen van zijn Zuid-Afrikaanse dochterontneming (De Beers Consolidated Mines) aan een recent opgericht bedrijf, Ponahalo Holdings. Vijftig procent van dit bedrijf is in handen van werknemers en gepensioneerden. De andere helft wordt beheerd door een investeringsmaatschappij, geleid door ex-politici van regeringspartij ANC.

,,We willen hier niet zomaar een loos gebaar maken'', zei Jonathan Oppenheimer, hoofd van de Zuid-Afrikaanse operaties. ,,We willen echte, duurzame banen en bedrijven scheppen, waar vooral de gemeenschappen die rond de De Beers mijnen wonen van zullen profiteren.'' De Beers voldoet nu in een klap aan de Zuid-Afrikaanse regelgeving die mijnbedrijven verplicht voor 2014 een kwart van de aandelen te hebben verkocht aan zwarte eigenaren. Deze zogeheten Black Economic Empowerment (BEE) is veel bekritiseerd omdat slechts een klein aantal zwarte zakenlieden betrokken zou worden bij dergelijke deals.

De minister van Mineralen Lindiwe Hendricks prees de stap van De Beers gisteren. In een reactie herinnerde ze eraan dat voor het einde van de apartheid elf jaar geleden de mijnindustrie ,,verboden terrein'' was voor zwarte managers. De diamant- en goudproducenten in Zuid-Afrika zijn er vaak van beschuldigd te hebben geprofiteerd van de rassenwetten tijdens het apartheidsregime en de goedkope zwarte arbeid in de mijnen.

De relatie tussen de mijnindustrie en de zwarte ANC-regering was tot zeer recent uitgesproken slecht. In mei noemde de staatssecretaris van Mineralen de mijnbedrijven nog een ,,bolwerk van blanke heren''. President Mbeki viel vorig jaar uit tegen de directeur van diamant- en goudproducent Anglo American, omdat hij in een interview Zuid-Afrika een risicovolle bestemming voor investeerders had genoemd.