Vijf nieuwe aanklachten Guantánamo

Vijf vermeende terroristen die vastzitten op de Amerikaanse marinebasis Guantánamo Bay zijn aangeklaagd wegens samenzwering met moord als doel en aanslagen op burgerdoelen.

Het aantal aangeklaagde gevangenen komt daarmee op negen. Ze zullen worden berecht door een speciaal hiervoor door de Amerikaanse regering opgerichte militaire commissie – een soort oorlogstribunaal – die achter gesloten deuren terroristen en oorlogsmisdadigers zal berechten en hun de doodstraf mag opleggen.

Het Amerikaanse Hooggerechtshof besloot gisteren zich komend voorjaar te buigen over de vraag of de deze commissies wel rechtsgeldig zijn.

Advocaten en mensenrechtenorganisaties hebben veel kritiek op de militaire commissies. Zowel de aanklager als de verdediger als de commissie zelf is aangesteld door de minister van Defensie. De minister beoordeelt ook de uitspraak en bevestigt deze. De verdachten krijgen geen inzicht in de bewijzen die worden aangevoerd, en de communicatie tussen advocaat en cliënt is niet vertrouwelijk. Na berechting is geen hoger beroep mogelijk.

De zaak die het Hooggerechtshof in behandeling zal nemen is aangespannen door de verdediging van Salim Ahmed Hamdan, voormalig chauffeur van terroristenleider Osama bin Laden. Hem is ,,samenzwering met als doel oorlogsmisdaden te plegen, poging tot moord en het verlenen van hulp aan de vijand'' ten laste gelegd.

De zittingen van de militaire commissie die hem moet berechten zijn stilgelegd nadat een federale rechtbank besloot dat een ,,competent tribunaal'' moest onderzoeken of Hamdan een krijgsgevangene is, die recht heeft op behandeling volgens de Geneefse Conventies. De regering ging in beroep en kreeg haar gelijk.

Volgens het Hof van Beroep ,,is de militaire commissie een dergelijk tribunaal''. De rechters, onder wie de huidige voorzitter van het Hooggerechtshof John Roberts, oordeelden unaniem dat leden van Al-Qaeda geen krijgsgevangenen zijn, omdat het statenloze Al-Qaeda nooit de conventies heeft ondertekend. Roberts heeft tijdens de hoorzittingen over zijn benoeming aangekondigd niet deel te nemen aan zaken waarover hij zich als rechter bij het hof van beroep al heeft gebogen.

De gisteren aangeklaagde verdachten zijn twee Saoediërs, een Ethiopiër en een Canadees. Met name over de laatste gevangene is veel ophef ontstaan. Omar Khadr was minderjarig (15) toen hij in 2001 werd gearresteerd. De in Toronto geboren Khadr zou een Amerikaanse arts hebben gedood in Afghanistan.

Op de Amerikaanse marinebasis Guantánamo Bay op Cuba zitten sinds januari 2002 naar schatting 500 vermeende Al-Qaeda- en Talibaanstrijders gevangen. Op de negen na, is de rest in afwachting van een officiële aanklacht.