Zussen nemen elkaar de maat in `Nimfen'

Drie zusters wachten op de komst van de vierde, met het vliegtuig uit haar nieuwe vaderland. Die vierde zuster denkt dat ze voor de gezelligheid komt, maar de anderen hebben een verrassing voor haar: ze hebben allemaal van hun moeder een ernstige ziekte geërfd. Althans, een grote kans op een ernstige ziekte. Dat schept toch een band, zou je denken. Helaas, niet als die zusters zijn geschapen door schrijver Peer Wittenbols. In zijn nieuwe toneelstuk De nimfen vliegen de zusters elkaar al snel in de haren. Toenadering is onhaalbaar voor de bange, getekende vrouwen.

Peer Wittenbols heeft het een en ander gemeen met collega Maria Goos. Ze zijn allebei de beste dramaschrijver van Nederland, ze ze scheppen drama's die dicht bij huis liggen, met echte, herkenbare mensen van wie je kunt houden, ondanks hun grote gebreken. Beiden zijn het mensenvrienden met een humaan idealisme, ze willen met hun personages het slechte voorbeeld geven: zo gaan de mensen met elkaar om, en zo zou dat niet moeten zijn. Niet verbazingwekkend concentreren zij zich allebei graag op de familiebijeenkomsten, de vrijplaats om elkaar luid en duidelijk de harde waarheid te zeggen.

Wittenbols werkt dit keer niet samen met zijn vaste regisseur Rob Ligthert, maar met Lidwien Roothaan. Zij verzamelde vier sterke actrices van in de veertig om zich heen, mooie vrouwen op leeftijd die al enigszins door de tijd zijn aangepakt. Diana Lensink speelt de oudste zus, de motor van de ruzies. Zij heeft de gevreesde ziekte reeds overleefd, maar ze is ongelukkig. Voornamelijk omdat haar man haar heeft verlaten voor een oudere vrouw, wat beledigender is dan voor een jongere. Marie-Christine de Both speelt de zuster die smoorverliefd is en daarom weigert preventief geopereerd te worden. Dat is verraad aan de gelukkige, jongste zus (Juul Vrijdag), die samen met haar het ziekenhuis in zou gaan. Sylvia Poorta speelt de zuster van de schone schijn, die naar Nieuw-Zeeland is geëmigreerd en te weinig van zich laat horen. Tot overmaat van ramp blijkt zij ziektevrij te zijn. Uiteraard ligt zij van de zusters het meeste onder vuur.

Distinctiedrift is levensdrift en eenheidsdrift is doodsdrift, zo luidt de wijsheid van Frans Kellendonk. Dus bedenkt iedere zuster een goede reden waarom de ziekte iets heel anders voor haar is dan voor de anderen. Gelukkig getrouwd, gescheiden of verliefd, wel of geen kinderen; dat zijn de zaken waarmee de zusters elkaar de maat nemen. Gaandeweg blijken zij nog iets van hun moeder te hebben geërfd: het onvermogen tot empathie.Toen ze nog kinderen waren, was hun moeder alleen lief voor ze als ze ziek waren. Nu nog vinden ze het makkelijker om op ziekte te reageren dan op goed nieuws. Niet het gebrek aan medelijden is de grootste hindernis, maar juist het gebrek aan meeleven met het geluk van de ander.

Met De nimfen schrijft Wittenbos voor het eerst een vrouwenstuk, met min of meer typische vrouwenproblemen, waarachter hij moeiteloos alle psychologische mechanismen doorziet. Verder is De nimfen vooral een typisch Wittenbolsstuk, nauw verwant aan zijn voorgaande Trilogie van het verlies. Het is niet zijn sterkste werk, wellicht iets te schetsmatig, wellicht zijn de tekst en de regie niet verrassend genoeg, of zijn de vrouwen te gepantserd om met ze mee te leven. Maar het blijft een treffend mensendrama, de pijnlijke en geestige herkenbaarheid is wederom groot.

Voorstelling: De nimfen van Peer Wittenbols, door Oostpool. Gezien: 5/11 Huis Oostpool, Arnhem. Aldaar t/m 3/2.

Tournee t/m 18/2. Inl. 026-4459625 of www.oostpool.nl.