Voetballer of IJzeren Dame

Een tweede verkiezingsronde zal morgen uitmaken wie de nieuwe president van Liberia wordt. Voetballer George Weah staat tegenover ex-minister Ellen Johnson-Sirleaf.

IJzeren Dame of Koning George? De Liberianen hebben morgen de keuze tussen een 67-jarige vrouw en een nauwelijks geschoolde voetballer wanneer ze een nieuwe president kiezen. De tweede en beslissende ronde van de Liberiaanse verkiezingen belooft een nek-aan-nekrace te worden. Wie is het beste toegerust om het door oorlog en endemische corruptie verzwakte land weer op de been te helpen? De elite in de hoofdstad Monrovia is verdeeld. Ook veel kiezers op het platteland zijn aan het twijfelen geslagen.

De verkiezingen zijn van groot belang voor de toekomst van Liberia, waar een 15.000 man sterke VN-macht een broze vrede bewaakt. Donorlanden hebben miljoenen dollars in de verkiezingen geïnvesteerd.

In de eerste ronde op 11 oktober haalde geen van de 22 kandidaten de vereiste 50 procent van de stemmen plus één. Daarom bindt George Weah (39), die in 1995 gekozen werd tot internationaal voetballer van het jaar maar geen politieke ervaring noch een doortimmerd economisch programma heeft, opnieuw de strijd aan met Ellen Johnson-Sirleaf, een in Amerika opgeleide ex-minister van Financiën die nooit overtuigend afstand heeft genomen van voorgaande regimes. De onder werkloze jongeren enorm populaire Weah kreeg in de eerste ronde 28 procent van de stemmen. Sirleaf-Johnson werd tweede, met bijna 20 procent.

De opkomst voor de eerste ronde was hoog, 74 procent, maar de blijmoedige sfeer van de eerste verkiezingsweken is omgeslagen in een politiek moddergevecht. De mediaschuwe Weah ligt onder vuur omdat hij niet kwam opdagen voor een verkiezingsdebat met de tegenpartij. Sirleaf-Johnson wordt door Weah beschuldigd van wanbestuur en geldverspilling in haar ministerstijd. Het Weah-kamp heeft gedreigd verlies niet te zullen accepteren.

De meeste Liberianen hopen dat de komende president schoon schip zal maken. Voorgaande regimes betoonden zich mateloos heerszuchtig en corrupt, met als dieptepunt het plunderbewind van president Charles Taylor, die in 2003 werd verjaagd. Sindsdien neemt een overgangsregering de zaken waar.

Al leverde de eerste ronde niet meteen een president op, inmiddels is wel duidelijk wie zitting zullen nemen in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. Voor het eerst in de geschiedenis wordt de macht verdeeld. Twaalf partijen zijn vertegenwoordigd. Het pas dit jaar opgerichte Congres voor Democratische Verandering (CDC) van Weah krijgt 15 zetels in het 64 zetels tellende Huis. Ook de partijen van de advocaat Brumskine, als derde in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen geëindigd, en de invloedrijke zakenman Varney Sherman zijn sterk vertegenwoordigd. Zonder hun steun kan de nieuwe president geen radicale wijzigingen doorvoeren, zegt een analist van de Britse denktank Global Insight: het Huis en de Senaat zullen het tempo en de richting van eventuele hervormingen gaan bepalen.

De overgangsregering mocht zich niet verkiesbaar stellen, maar de oude politieke klasse heeft nauwelijks aan invloed ingeboet. Zowel Weah als Sirleaf-Johnson werken met adviseurs die onder Taylor carrière maakten. Een breuk met Liberia's turbulente verleden is volgens veel waarnemers dan ook niet gegarandeerd. Een andere gezaghebbende denktank, de International Crisis Group, meldde in een in juli verschenen rapport dat duurzame vrede onmogelijk is zolang er geen einde wordt gemaakt aan de cultuur van straffeloosheid.

Organisaties als Human Rights Watch hebben al hun verontrusting uitgesproken over de samenstelling van de nieuwe Senaat, die de comeback van een aantal beproefde schurken inluidt. Zo werd ex-rebellenleider Prince Johnson tot senator gekozen, de man op wiens bevel president Samuel Doe in 1990 werd doodgefolterd. Een andere beruchte rebellenleider, Adolphus Dolo alias generaal Pindakaas, krijgt eveneens een zetel in de Senaat. Net als de vrouw van Charles Taylor, Jewel, die een reisverbod opgelegd heeft gekregen van de VN omdat ze een bedreiging voor de vrede vormt.

De uitlevering van Charles Taylor, die in Nigeria in ballingschap leeft, is een van de meest netelige kwesties waar de regering straks voor staat. Het door de VN gesteunde tribunaal voor Sierra Leone wil Taylor berechten wegens oorlogsmisdaden. De Nigeriaanse president Olusegun Obasanjo heeft echter gezegd dat hij Taylor alleen aan de nieuwe regering van Liberia wil uitleveren als die daarom vraagt. Sirleaf-Johnson vindt de berechting van Taylor geen prioriteit. Weah zegt berechting wel te willen overwegen.

De kwestie kan nog een gevaarlijke splijtzwam worden, schrijft de Liberiaanse socioloog Igolima Amachree.