Nova hoeft helemaal niet te blijven

Hoe komt het dat de Nederlandse televisiejournalistiek het tenenkrommende niveau maar niet kan overstijgen? Neem Nova, met opheffing bedreigd omdat het zo kritisch, dus goed zou zijn. Afgelopen vrijdag hadden ze een uitgelekt onderzoeksrapport over Samir A. Twee ordners had een Nova-redacteur ingezien, waaruit blijkt dat Samir A. zelfs proeven heeft genomen met explosieven in een Haags park.

Hoe onnozel kun je zijn als terrorist die weet dat hij in de gaten gehouden wordt? En waarom was Samir A. niet meteen gearresteerd wegens geluidsoverlast? Ik denk dat de antiterreurwetten nog verder moeten worden aangescherpt, met dwangverpleging wegens opzienbarende stupiditeit.

Je had over het gelekte rapport een vrolijk item kunnen maken, met schaterlachende gasten aan tafel, maar dit was een primeur en dat wilde men ernstig brengen. Maar hoe? Door de Nova-redacteur die de ordners had gezien aan tafel te vragen. Dat levert natuurlijk een quasi-gesprek op, alsof je jezelf ondervraagt en dan verrast opkijkt van je antwoord.

Maar goed, televisie laat zich zelden verrassen, de meeste presentatoren kennen de antwoorden van de geïnterviewde van te voren en ze hebben er een bloedhekel aan als de geïnterviewde zich niet aan het script houdt, inclusief instructies als: dit moet je zeggen met een boos gezicht.

Televisiejournalistiek is doorgaans flauwekul, alleen professionals als bij Nova kunnen iets beter verhullen dat alles is voorgekookt. En toch kan het mis gaan, zoals afgelopen vrijdag. Aan tafel zaten Maxime Verhagen van het CDA en Klaas de Vries van de PvdA. Ze waren kennelijk al uitgenodigd voor men wist waar de uitzending over zou moeten gaan. Aan het rapport over Samir A. zouden ze niets kunnen toevoegen. Dan was er de kwestie van de gearresteerde moslims die in de trein samen naar toilet gingen voor een reinigingsritueel. Paul Witteman kon bij de aankondiging van het item al nauwelijks zijn lachen inhouden. En er was Peter R. de Vries die, voor hij zich verkiesbaar stelt, eerst van de kiezers wil weten óf ze hem zullen kiezen. Echt een televisiejournalist, die Peter R., eerst willen weten wat de geïnterviewde zal antwoorden voor hij de vraag zal stellen.

Maar wat doe je met Verhagen en De Vries? Weer Schiphol, moet iemand tijdens de redactievergadering hebben geroepen. Maar de hele wereld was al gevallen over Verdonks uitspraak dat de hulpverlening aan de elf doden adequaat was geweest. Laten we het over haar karakter hebben, moet zijn geopperd.

Het karakter van een minister bespreken met twee Kamerleden, is dat niet raar? Ze waren niet van haar partij, ze stonden niet bekend als behorend tot haar kring van intimi en bovenal: de minister leeft nog, waarom stel je háár geen vragen over haar karakter?

Maar goed, als in Murphy's Law stuntelde men voort met beelden van de brand op Schiphol en de adequaat-uitspraak van Verdonk. Clairy Polak: ,,Ja, meneer Verhagen, wat je er ook verder van vindt en al die onderzoeken die nog moeten komen ten spijt, het woordje adequaat was niet zo gelukkig gekozen, of wel?''

Zo, moet Clairy Polak hebben gedacht, die weg naar het afwachten van het onderzoek was stevig dichtgetimmerd. Maar alsof Verhagen de hele vraag had gemist zei hij met veel omhaal: we moeten het onderzoek afwachten. Polak: ,,Maar ik heb het over het woordje adequaat.'' Verdonk stond achter haar personeel, zei Verhagen. Nu was Paul Witteman aan de beurt, richting Klaas de Vries: ,,Maar ze nam het niet terug, sterker nog, ze bleef op haar standpunt in de Tweede Kamer.'' Schot voor open doel, zou je zeggen, De Vries is van de oppositie. Maar ook hij zei dat het jammer was dat in de reacties het evenwicht zoek was.

Witteman, nu directer: ,,Is dat nou iets voor mevrouw Verdonk, dat ze er niet van houdt om iets terug te nemen?'' De zet mislukte omdat Verhagen begon over het ongelukkige moment waarop het debat in de Kamer plaatsvond, en toen begonnen de twee gasten daarover te kissebissen.

Witteman probeerde weer: ,,Als jullie het niet erg vinden wil ik terugkomen op mijn vraag: is dat nu typisch iets voor mevrouw Verdonk dat ze onder die omstandigheden, (Witteman kijkt naar Verhagen), `u noemde het zelf al ongelukkig', dat ze dan toch voet bij stuk houdt, al is dat het enige waar mensen zich aan gestoord hebben?''

Twee fouten in één adem: Verhagen had de uitspraak van Verdonk niet ongelukkig genoemd en na elf doden kon haar uitspraak niet het enige zijn waar mensen zich aan gestoord hebben. Zo erg zijn Nederlanders ook weer niet. Verhagen begon opnieuw met het staan achter het personeel.

Witteman: ,,Vond u het verstandig? De kritiek op het personeel was ook niet verstandig.''

Witteman: ,,Hoe komt het dat de minister zoveel weerstand oproept, volgens u?'' Had Witteman daarop van Verhagen een antwoord verwacht? Het is een moeilijk beleidsterrein, zei Verhagen, waarop Clairy Polak vroeg: ,,Het heeft niet te maken met haar uitstraling?'' Iedereen is zoals die is, filosofeerde Verhagen.

Nu kwam de fuik die Clairy Polak voor De Vries had uitgezet: ,,Waarom denkt u dat Verdonk op dit moment de populairste minister van Nederland is?'' Ze is uitgsproken en rechtlijnig, dacht De Vries. Polak: ,,Goede eigenschappen van haar dus.'' De Vries zei meer nuance te willen in het beleid, en meer begrip.

Zo makkelijk zouden ze het De Vries niet maken. Er kwam een filmpje waarin Ayaan Hirsi Ali zei dat De Vries minister Verdonk onmenselijk had genoemd. Was het te veel moeite geweest beelden te zoeken waarin De Vries het zelf zei? Of heeft Hirsi Ali een bijzondere autoriteit op het gebied van onmenselijkheid? Nu leidde ze maar af, De Vries ging in op het starre karakter van Hirsi Ali zélf en dat juist zíj nooit verschil kon maken tussen het beleid en de persoon. Na veel geharrewar hierover tussen de gasten aan tafel kreeg Witteman eindelijk het verlossende teken: ,,We gaan naar een ander belangrijk onderwerp.'' Dat was het onderwerp over de twee moslimkomieken in het toilet.

Ik heb ooit de petitie ondertekend dat Nova moet blijven. Kan ik mijn handtekening herroepen?

ramdas@nrc.nl