Henk S. spreekt

Ir. Henk S. spreekt. Of liever gezegd: Henk Slebos spreekt, want hij komt vanavond met naam en toenaam op tv. Het is het hoogtepunt uit een documentaire van Zembla.

Henk Slebos is de metallurg uit St. Pancras die al sinds veertig jaar bevriend is met die andere metallurg: dr.ir. Abdul Qadeer Khan, de Pakistaan die in Nederland studeerde en werkte en bijna spelenderwijs in bezit kwam van cruciale informatie over de werking van ultracentrifuges. Die worden gebruikt voor het verrijken van uranium – en hoogverrijkt uranium is geschikt vooor een atoombom. Khan groeide na zijn terugkeer in Pakistan, in 1976, uit tot de `vader van de Pakistaanse atoombom'. Onder Amerikaanse druk heeft Pakistan hem in 2003 gedesavoueerd. Hij had kennis doorgegeven aan Iran, Libië en Noord-Korea. Slebos verzorgde door de jaren heen veel van de inkoop voor Khan.

Deze Slebos spreekt. Maar zegt hij ook wat? Niet veel. Het is al sinds 1977 in kleine kring, en sinds 1980 in brede kring, bekend dat hij essentiële goederen voor Khans programma inkocht en exporteerde. Eind jaren zeventig was de Nederlandse In- en uitvoerwet nog zeer onvolledig en Slebos wist precies hoever hij kon gaan. Soms gaat hij nét te ver, dat gebeurde in 1983 en vijf jaar geleden opnieuw. Hij staat nu opnieuw terecht.

Het steekhoudendste dat Slebos over zijn activiteiten zegt is dat het machtsevenwicht tussen India en Pakistan naar zijn oordeel gediend was met – ook – een atoombom aan Pakistaanse kant. Daarin heeft hij misschien niet eens ongelijk. Zeker is dat het hem gewetensrust gaf.

Veel van wat Zembla als nieuw brengt, was al bekend uit het boekje Atoomspionage (van Veerman en Ros) en uit onthullingen van het Duitse weekblad Stern, Vrij Nederland, VPRO's Argos en van deze krant.

De uitzending is ergerlijk onduidelijk over de toenmalige rol van de CIA. VPRO's Argos beweerde onlangs na een gesprek met ex-premier Lubbers dat Nederland Khan ongemoeid liet op dringend verzoek van de CIA. Daarvoor is geen enkele aanwijzing. De CIA-ambtenaar die Zembla sprak, beweert ook in feite het omgekeerde: wij Amerikanen zouden hem hebben aangepakt. Dat neemt niet weg dat er intens contact was tussen Nederland, de VS en – interessant genoeg – Israël, zowel via de inlichtingendiensten als via diplomatieke kanalen. Dat Khan misschien rechtstreeks sprak met de BVD, zoals Slebos vernam, is zo gek niet: zijn vrouw Hennie Khan werkte jarenlang op de Nederlandse ambassade in Islamabad.

Zembla, VARA, Ned.3, 21.15-22.00u.