De burgemeester durft de auto niet meer uit

Zeven rechtse bestuurders uit Parijse voorsteden vertellen over de rellen. ,,Het gezag wordt hier totaal verworpen.''

,,Extreme ongerustheid'', dat is de gemoedstoestand van de zeven burgemeesters en wethouders die zatermiddag bijeen zitten in het UMP-kantoortje in de Parijse voorstad Livry Gargan. Zij besturen allen steden in departement 93, Seine-Saint Denis, in het hart van de rellen, die zich tot hun ontzetting nu door het hele land uitbreiden.

,,Als er rellen uitbreken op honderd kilometer afstand, gaat het niet meer alleen over een ongeluk met twee jongens in Clichy-sous-Bois'', meent Martine Valeton, burgemeester van Villepinte en regionaal afgevaardigde. ,,De situatie is oncontroleerbaar geworden'', zegt Claude Schmierer, wethouder in Rosny-sous-Bois en UMP-secretaris van het departement. ,,Onze grootste angst'', aldus Patrice Calméjane, burgemeester van Villemomble en departementaal afgevaardigde, ,,is dat iemand zo boos wordt op de relschoppers dat er een dode valt. Dat risico groeit, vertellen ons caféhouders en winkeliers. Eén biertje te veel kan nu een catastrofe veroorzaken.''

Op tafel liggen hoge stapels pamfletten, met in UMP-blauw de tekst Stop Violence. Eerder op de middag heeft Eric Raoult, burgemeester van Le Raincy en de lokale afgevaardigde in de Assemblé nationale, voor de landelijke televisie gezegd dat nu maar één doel telt: de kalmte moet terugkeren. Dit kantoortje is zijn UMP-hoofdkwartier in het departement. ,,La Seine-Saint Denis wil af van de karikatuur van een kruitvat'' staat er ook op het pamflet.

Als Raoult weg is, blijven drie burgemeesters, drie wethouders en één `gewoon' gemeenteraadslid zitten. Het is half vijf, over een uur wordt het donker. Dan trekken deze stadsbestuurders zoals elke nacht weer hun steden in om onheil te voorkomen. Niet hun héle departement is een kruitvat, maar ontploffingsgevaar is er volop, beamen ze. In afwachting van de nacht komt een groepsgesprek op gang over de rellen, het tanende gezag van de autoriteiten en de groeiende rol van islamitische leiders. En over hun partijleider Sarkozy, de minister van Binnenlandse Zaken die onder grotere druk komt naarmate de rellen aanhouden.

Net als Sarkozy zijn deze stadsbestuurders ervan overtuigd dat de rellen het werk zijn van een kleine minderheid. ,,Jochies worden naar het front gestuurd door onruststokers, die vertellen dat justitie niets tegen hen kan beginnen omdat ze minderjarig zijn'', meent Calméjane. Hij vindt dat de politie te weinig arrestaties verricht. Claude Capillon, wethouder in Rosny en bestuurder van het departement, noemt de rellen ,,schizofreen''. ,,Die jongens worden volstrekt gemanipuleerd, ze hebben geen enkel idee wat ze doen als doktersposten, scholen en bedrijven aanvallen. Ze vernietigen de structuren die er voor hén zijn. Ze verbranden hun eigen auto's.''

BESTUURDERS VOORSTEDEN

BESTUURDERS

's Nachts eindigt de dialoog

Departement 93, Seine-Saint Denis, ligt in het hart van het gebied waar nu al elf nachten rellen zijn. Volgens de zeven bestuurders uit evenzovele Parijse voorsteden hebben de jongeren geen idee wat ze aanrichten met hun brandstichtingen. Volgens de burgemeesters en wethouders worden ze gemanipuleerd.

Maar wie organiseert dat dan?

Georgia Vincent, gemeenteraadslid in Bondy: ,,Die jongens zijn heel gevoelig voor manipulatie door maffiose kringen.'' Maar het sein kan van iedereen komen, valt Martine Valenton in, ,,want jongeren hebben een formidabel wapen: de mobiele telefoon''.

Anderen knikken. Via de telefoon waarschuwen relschoppers elkaar op straat hoe ze confrontaties met de politie kunnen voorkomen en waar ze ongezien brand kunnen stichten. ,,Mobiele telefoons zouden 's avonds uit moeten'', meent Vincent.

Claude Schmierer, wethouder in Rosny-sous-Bois, protesteert: ,,Je kunt niet een communicatiemiddel gaan verbieden.'' Patrice Calméjane, burgemeester van Villemomble, haalt zijn schouders op: ,,Er kan toch een technische storing optreden? Dan maar wat overlast. De rellen móeten ophouden.''

Waarom zijn uw steden zo ontvlambaar?

Calméjane: ,,Er zijn steeds meer jongeren die geen enkel houvast hebben. Tot elf jaar kunnen kinderen van zeven uur 's morgens tot zeven uur 's avonds terecht op school en in de opvang. Daarna gaan ze naar het collège en is er geen enkele structuur meer. Alleen de straat, en wie weet wat ze op tv kijken. Steeds meer gezinnen leven ook nog eens zonder vader, of met ouders die geen enkele autoriteit over hun kinderen uitoefenen.''

Capillon, wethouder in Rosny: ,,Er groeit een hele generatie op met ouders die werkloos zijn en zich op allerlei manieren slachtoffer voelen. Als die kinderen 1.80 of 1.90 meter groot zijn, gaan ze zich weren.''

Schmierer: ,,Het gezag van autoriteiten wordt totaal verworpen. En op straat vullen de `grote broers', les grands frères, dat gat met hun wetten.''

Capillon: ,,Als er een paar jaar geleden wat gebeurde, ging je als lokaal bestuurder de straat op om met de mensen te praten. Nu krijg je bedreigingen naar het hoofd zodra je als autoriteit herkend wordt.''

Alleen deze week, of gebeurt dat vaker?

,,Steeds vaker. Ik werd een paar maanden geleden in mijn auto klemgezet door vijftien jongens. Zoiets gebeurde een paar jaar geleden echt nog niet.''

Hoe kunt u dan nu 's nachts de straat op om de gemoederen te bedaren?

Calméjane: ,,We lopen niet rond. Ik rij in de auto. En als ik een begin van onlusten zie, bel ik de politie, om ongelukken te voorkomen. Ik stap niet uit. Ik ben wel moedig, maar niet onverstandig.''

Claude Schmierer: ,,De politie heeft ons afgeraden zelf contact te zoeken met relschoppers. Vorige week is onze burgemeester aangevallen toen hij een groep jongens tot kalmte maande.''

,,Als de nacht valt, is dialoog niet meer mogelijk'', beaamt Paul Ournac, wethouder in Le Raincy.

Er wordt nu op imams gerekend om rust te brengen. Wat vindt u daarvan?

,,Heel gevaarlijk!'', roept Georgia Vincent. De anderen knikken. Claude Schmierer: ,,Het is niet erg democratisch als de staat het bewaren van de orde gaat uitbesteden. We hebben in Algerije al gezien waar dat toe kan leiden. En zo maak je het Front National [de extreem-rechtse partij van Jean-Marie Le Pen, red.] nog sterker. Als de extremen het voor het zeggen krijgen, lopen we grote risico's op een burgeroorlog in dit land.''

Patrice Calméjane: ,,Je ziet hoe mensen nu alle gematigdheid laten varen. De UMP is wel gematigd. We willen met iedereen in contact zijn en oplossingen zoeken. Maar de overheid moet de orde handhaven.''

Uw partijleider Sarkozy krijgt juist de kritiek te scherp te zijn.

Calméjane: ,,Maar dat valt wel mee. Hij spreekt over `tuig'. Dat is bijna een soft woord in de banlieue. De jeugd drukt zich hier wel sterker uit.''

Vincent: ,,Nicolas Sarkozy gebruikt krachtige woorden, die de mensen herkennen. Het is onzin om nu om zijn aftreden te vragen, zoals de Groenen en de communisten doen. Ik vind wel dat de UMP meer over oplossingen moet praten.''

Valenton: ,,We hébben een meervoudige benadering. We zoeken ook oplossingen voor sociale problemen, Sarkozy ook. We zijn heel creatief.''

Dat komt kennelijk niet over. Op straat hoor je spreken over de `banlieue' en `La France', alsof dat twee verschillende landen zijn.

Calméjane: ,,Het is zo'n onzin te stellen dat de voorsteden vergeten zijn. Er gaat enorm veel geld heen, voor sociaal werk, voor renovatie, onderwijs, ga zo maar door. We investeren juist heel veel in de voorsteden.''

Vincent: ,,Ik vind dat we moeten praten over de mislukte integratie, want daar is langzaam wel sprake van. Veel jongeren voelen zich niet Frans.''

Claude Schmierer: ,,Daar heb je een punt. Maar `93' ligt wel in Frankrijk. Wie hier geboren is, is Frans. Het gaat niet per se om culturele integratie, het probleem is de slechte sociale integratie van veel mensen.''

Vincent: ,,Al die aandacht die ze nu krijgen, stijgt ze ook naar het hoofd. Ze beginnen te denken dat ze een staat in de staat vormen.''