Alweer landbouw

Unilateralisme in het buitenlands beleid is een slechte basis voor het sluiten van een multilateraal akkoord met andere landen. Daarom mislukten afgelopen weekeinde de besprekingen tussen leiders van Noord- en Zuid-Amerikaanse landen over een vrijhandelszone voor het hele Amerikaanse continent. Aan president Bush had deze zoveelste politieke nederlaag in korte tijd bespaard kunnen blijven als hij meer aandacht had besteed aan de veranderende machtsverhoudingen in het zuidelijke continent ten nadele van de Verenigde Staten. In Latijns-Amerika heeft Washington vrijwel altijd een expliciet op het eigenbelang gerichte koers gevaren. Maar unilateralisme vooronderstelt dat andere landen niet machtig genoeg zijn om het Amerikaanse belang in de weg te staan. Dat is niet langer het geval.

In de Argentijnse badplaats Mar del Plata vond president Bush vijf politiek links georiënteerde regeringsleiders tegenover zich die voorlopig weinig zien in een Amerikaans vrijhandelsakkoord. De luidruchtigste opponent van Bush was de populaire president Chávez van het olieland Venezuela. Elders in de conferentiestad sprak hij demonstranten tegen Amerika en zijn vrijhandelsplannen toe. Bush kan Chávez moeilijk negeren, want een kwart van de Amerikaanse olietoevoer komt uit Venezuela. Chávez is andere klanten dan de VS aan het werven voor de afzet van olie.

Fundamentele kritiek op het handelsakkoord kwam van de Zuid-Amerikaanse landbouwgrootmacht Brazilië. President Lula wil eerst vorderingen voor een mondiaal landbouwakkoord voordat hij aan een regionale overeenkomst wil beginnen. Als Amerika de eigen landbouw blijft subsidiëren, schaadt een vrijhandelsakkoord het Braziliaanse landbouwbelang. Maar Amerika wil alleen de subsidie voor de eigen landbouw reduceren als de Europese Unie hetzelfde doet. Tot nu toe heeft de Europese Unie weinig bereidheid getoond tot substantiële reducties. Door felle oppositie van Frankrijk zit er nog weinig schot in de mondiale landbouwbesprekingen.

De nederlaag van Bush in Argentinië en Brazilië is het resultaat van jarenlange politieke verwaarlozing van Latijns-Amerika. In Argentinië zijn nog bittere herinneringen aan de harde economische herstelpakketten van het Internationaal Monetair Fonds uit de jaren negentig die internationale crediteuren spaarden en tot grote armoede leidden. Aan het begin van zijn eerste termijn kondigde Bush aan vooral aandacht te besteden aan de directe geografische omgeving van de Verenigde Staten. Zijn eerste staatsbezoek bracht hij aan Mexico. Daarop volgden de terreuraanslagen op New York en Washington. Latijns-Amerika werd snel weer een restpost op de agenda van Washington. Het Pentagon bepaalde het Amerikaanse gezicht door terreurbestrijding en de oorlog tegen drugs in Latijns-Amerika. Met zo'n omstreden verleden is een regionaal Amerikaans continentaal handelspact voorlopig onhaalbaar. Bush zou er verstandiger aan doen zijn unilaterale aanpak te verlaten en om samen met de Latijns-Amerikaanse landen op te trekken tegen de weigerachtigheid van sommige EU-lidstaten om ook maar iets toe te geven op het gebied van landbouwtarieven. Ook de weigerachtige Europese landen doen aan unilateralisme.