Zsolt Szabo: Michiel de Ruyter belichaamt de Nederlandse identiteit

Je kunt objectief vaststellen dat als Michiel de Ruyter er niet geweest was, we onze huidige democratie niet zouden hebben, omdat Nederland mogelijk was opgeheven. Zijn 400ste geboortedag in 2007 verdient het dus om groots herdacht te worden, zegt Zsolt Szabo tegen Elsbeth Etty.

U heeft namens de VVD-fractie aan de ministers van Defensie en Onderwijs gevraagd om de 400ste geboortedag van Michiel de Ruyter grootscheeps te herdenken ,,ter bevordering van de Nederlandse identiteit''. Wat behelst de Nederlandse identiteit volgens u?

,,De eigenschappen van Michiel de Ruyter staan model voor de Nederlandse identiteit. Bepaalde karaktertrekken van hem zie je terug in de wijze waarop Nederland is opgebouwd. Hij was een goed strijder, waardoor we de grenzen van Nederland uitstekend hebben kunnen beveiligen en de Nederlandse Republiek zich heeft kunnen uitbouwen tot een koninkrijk. De Ruyter was ook sociaal bewogen, hij heeft veel mensen die in Noord-Afrika tot slaaf zijn gemaakt vrijgekocht.''

Een ander aspect is dat de vloot indertijd juist de slavenhandel tussen Afrika en de Nieuwe Wereld moest beschermen.

,,De Ruyter was zélf geen slavenhandelaar. Bovendien heeft hij zich ingezet voor de godsdienstvrijheid door mee te werken aan de bevrijding van 26 protestantse Hongaarse geestelijken uit de macht van de Spaanse onderkoning in Napels.''

Dus blanke protestanten waren hem in die tijd dank verschuldigd. Maar bepaalt blank en protestants exclusief de Nederlandse identiteit?

,,Ik ben zelf katholiek en als katholiek zeg ik: het is goed dat er toen ook al mensen waren die erop wezen dat godsdienstvrijheid belangrijk is.''

Als we een nationaal figuur moeten kiezen die symbool staat voor de godsdienstvrijheid, zou ik wel historische personages weten met grotere verdiensten op dat gebied. De Ruyter was een militaire figuur. Vindt u het vereren van militaire helden passen bij de Nederlandse identiteit?

,,Hij was niet alleen militair, ook koopvaarder.''

Hij was admiraal. In die functie wil de VVD hem ten voorbeeld stellen aan de jeugd: je dood willen vechten voor je vaderland. Nederland was nog geen nationale staat in de tijd van De Ruyter. Maritieme oorlogvoering was voornamelijk kaapvaart, roven en plunderen. Dat gold voor alle oorlogsvloten inclusief die van de Hollandse staten.

,,De VVD wil vooral De Ruyters karakter ten voorbeeld stellen aan de jeugd. We willen de nationale trots terugbrengen bij de mensen.''

Veel moderne historici maken bezwaar tegen het instrumentele of ideologische gebruik van geschiedenis. Is dat niet waar u mee bezig bent? Volgend jaar herdenken we Rembrandt, moet die herdenking ook in het teken staan van de nationale identiteit?

Zonder Rembrandt hadden we wat minder mooie schilderijen gehad in Nederland, maar zonder De Ruyter had Nederland waarschijnlijk niet meer bestaan.''

Dat is 19de-eeuwse nationalistische iconografie en mythologie. Vanwaar die nostalgie naar vaderlandse grootheid?

,,De natiestaat bestaat nog altijd, dus wat wij met vaderlandse geschiedenis willen is niet 19de-eeuws maar van deze tijd. Kijk naar wat gebeurt in Nederland: iedereen is negatief, er is weinig vertrouwen in de politiek, er heerst doemdenken. En als je dan leest wat De Ruyter allemaal heeft bereikt, dan kunnen we weer eens trots zijn op Nederland.''

Op de manier waarop hij de Duinkerkers en de Engelsen over de kling heeft gejaagd?

,,We kunnen trots zijn op de wijze waarop De Ruyter aanvallen heeft weten te pareren, waardoor we nu al onze rijkdom hebben. Het is zonde dat de kennis van wat hij allemaal voor Nederland heeft gedaan volledig aan het wegebben is.''

Het ontbreekt niet aan kennis over Michiel de Ruyter. Ronald Prud'homme van Reine heeft in 1996 nog een monumentale biografie over hem gepubliceerd.

,,Die wordt niet gelezen door jongeren.''

U wilt onderwijsmateriaal laten ontwikkelen waaraan de jeugd nationale trots kan ontlenen. Lang niet alle Nederlandse jongeren hebben dezelfde achtergrond. Waarom zouden de nazaten van slaven trots ontlenen aan Michiel de Ruyter?

,,Mijn achtergrond is Hongaars, maar ik ben in Nederland geboren en voel wel die trots. Mijn vraag aan het kabinet is dat nog voor de zomer geld wordt vrijgemaakt om in 2007 die trots te kunnen uitdragen.''

Waarom niet meer geld voor geschiedenisonderwijs in het algemeen in plaats van geld om de vaderlandse geschiedenis ideologisch te kleuren?

,,Het enige wat de VVD wil is dat jongeren op de hoogte worden gesteld van positieve feiten omtrent Michiel de Ruyter. Ik zou niet weten waarom wij daarmee de jeugd een bepaalde ideologie willen opdringen.''

Alleen al het begrip vaderlandse geschiedenis is een ideologisch concept.

,,Je vaderland is je geboorteland, zeggen Koenen en de Dikke van Dale. Nederland is mijn geboorteland. Ik heb de Nederlandse omgangsvormen geleerd en daar hoort de vaderlandse geschiedenis bij.''

De Europese geschiedenis ook, bijvoorbeeld die van de sociaal-democratie. Stel dat de PvdA morgen extra geld vraagt om de herdenking van Troelstra in het onderwijs te bevorderen, wat zou u daarvan vinden?

,,Troelstra heeft de revolutie gepredikt en enge dingen gedaan, dus dat liever niet. De Ruyter was een algemene figuur. Hij heeft meer gedaan dan zeeslagen winnen. Ik vind in hem heel veel terug zoals ik mezelf iedere dag in de maatschappij opstel.''

Dus de vaderlandse identiteit is datgene waarmee u zich als VVD'er kunt identificeren.

,,Je kunt objectief vaststellen dat als Michiel de Ruyter er niet geweest was, we de huidige democratie niet zouden hebben, omdat Nederland mogelijk was opgeheven. Als Troelstra zijn kans had kunnen grijpen, was Nederland zeker opgeheven, omdat de democratie was verdwenen en er een communistische of socialistische dictatuur zou zijn gevestigd.''

Je kunt ook zeggen: zonder Troelstra zou het algemeen kiesrecht niet zijn ingevoerd en zou er dus ook geen democratie zijn geweest.

,,Zonder politici als Troelstra zouden we het huidige liberaal democratische welvaartsniveau ook wel hebben bereikt en misschien wel wat sneller.''

En zulke ideeën wilt u er met die Michiel de Ruyter-herdenking van bovenaf in rammen bij de Nederlandse jeugd?

,,Ik beschouw Michiel de Ruyter als een ware liberaal die de economische belangen van Nederland en de vrijheid van godsdienst verdedigde. Die twee zaken horen tot de kern van de Nederlandse identiteit.''

Waarom hecht u zo aan een Nederlands nationalisme?

,,Daar hecht ik niet aan, waar baseert u dat op?''

Op uw woorden dat de nationale trots moet worden teruggebracht bij de mensen via een nationale militaire held wiens herdenking in het onderwijs en de media door de overheid dient te worden aangestuurd.

,,Nationalisme impliceert dat je jezelf superieur acht aan anderen. Ik vind Nederland niet beter dan andere landen. We zijn gewoon goed en dat goede moeten we bewaren, onder andere door Michiel de Ruyter ten voorbeeld te stellen.''

Dat werd in 1943 ook al eens geprobeerd. Toen mocht van de nazi's de koningin niet op de Nederlandse postzegels en dus kwamen er postzegels met De Ruyter.

,,Mensen als De Ruyter zijn toen misbruikt en dat is natuurlijk niet goed.''