Voltaire als vrolijk voorbeeld voor 60-plussers

Pas na zijn 60ste werd de Franse filosoof Voltaire de vitale, venijnige en voltijd werkende verdediger van de verdraagzaamheid die we nu nog kennen. Voor Paul Steenhuis is Voltaire een gedroomd rolmodel

ALS minister-president Balkenende slim is, brengt hij een nieuw wapen in stelling om zijn beleid om 50- en 60-plussers langer te laten doorwerken, kracht bij te zetten.

Want het wil niet zo lukken met dat `we moeten allemaal langer doorwerken' beleid. Deze zomer maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek bekend dat meer Nederlanders dan ooit besloten hadden om met hun vijftigste te stoppen met werken. En voor het eerst in 26 jaar is er deze week bij de raffinaderij van Shell in Pernis een staking uitgebroken, omdat het bedrijf af wil van het vroege pensioen met 60 jaar. Daar voelen de Shell-werknemers niks voor. Die willen, wat Balkenende en de Shell-top ook beweren, vroeg kunnen stoppen met werken.

Dat is het ideaal – zeeën van tijd om te bridgen, golfen, klussen en tuinieren. Het is moeilijk dat toekomstideaal te veranderen.

Het ontbreekt, eerlijk gezegd, ook aan sprekende voorbeelden. Hoezeer de nieuwe senioren tv-omroep Max zijn best ook doet, met programma's als Supersenioren, en de overheid zelfs Yvonne `Boer Zoekt Vrouw' Jaspers in de strijd werpt in de actiegroep Grijs Werkt, verantwoordelijk voor de kekke website www.seniorpower.nl, de beeldvorming rond 60-plussers is toch die van mensen die zich met een zucht van verlichting loskoppelen van de gekke moderne wereld, waar alles maar met computers gaat, normen en waarden vervagen, en de jenever allang niet meer een kwartje kost.

Voor een 60-plusser die volop in het leven staat, sterker nog, van zijn zestigste tot zijn dood op 83-jarige leeftijd op zijn scherpst, actiefst en productiefst is, moeten we terug naar de achttiende eeuw.

Dat is de eeuw van Voltaire, de Franse schrijver, filosoof (én zakenman) die nog steeds bekend is omdat hij een van de eerste strijders voor de mensenrechten was, opkwam voor verdraagzaamheid, processen tegen de kerk en staat voerde om religieus fanatisme te bestrijden, en een roman, Candide, schreef, en een Filosofisch woordenboek, die nog steeds gelezen en uitgegeven worden. Deze week verscheen bijvoorbeeld Candide of het optimisme in de Nederlandse vertaling als pocket; vorig jaar verscheen het Filosofisch woordenboek in een Nederlandse vertaling.

Al die dingen waardoor Voltaire nu nog bekend is, heeft hij voornamelijk na zijn 60-ste gedaan. Voltaire is de aartsvader van de supersenioren. Hij bewijst dat je vooral na je zestigste pas echt dingen van betekenis kunt doen - over de toneelstukken, geschiedenisboeken en teksten die hij voor zijn zestigste schreef, hoor je zelden iemand. Het vorig jaar verschenen boek Voltaire in Exile, van Financial Times-journalist Ian Davidson, gaat in op die laatste jaren van de Franse filosoof. De voorbeelden van de activiteiten van supersenior Voltaire die hierna genoemd worden, zijn voornamelijk aan zijn boek ontleend.

Voltaire, Candide of het optimisme, vertaling Hans van Pinxteren, uitg Pandora; Voltaire, Filosofisch Woordenboek, vertaling J.M. Vermeer-Pardoen, uitg Van Gennep; Over Voltaire: Ian Davidson, Voltaire in Exile, uitg Atlantic Books, 2004; Nancy Mitford, Voltaire in Love, 1954