Kogelvrij

Het is halverwege de jaren negentig. De Amerikaanse westkust staat al lang niet meer voor zonovergoten stranden en obers die dromen van een doorbraak als filmacteur. Het in raps en films geschetste beeld van door grof ganggeweld geteisterde achterbuurten van Los Angeles domineert. In het kielzog van succesvolle rapacts als NWA, Dr. Dre en Snoop Dogg buitelen de bandanas bijkans over elkaar heen; een eindeloze litanie van grimmig kijkende rappers en glashelder afgemixte pistoolschoten.

Soms sijpelde een straaltje licht door de dichte kruitdampen. Sommige rapgroepen uit de Amerikaanse westkust kozen er voor om niet de zoveelste echo te zijn van het nogal rechtlijnige repertoire van de gangsta. Zij wilden hun creativiteit niet beperken tot eindeloos gehamer op het eigen testosteron. De beweging van rappers uit LA en verre omstreken die bewust heel andere paden insloegen, is `westcoast underground hiphop' gaan heten. Want, tja, die gangstas verkochten natuurlijk wel veel meer platen.

Een van de vlaggendragers van deze stroming was en is rapgroep Blackalicious van het toonaangevende progressieve hiphoplabel Quannum (o.a. ook DJ Shadow). Wie rapper Gift of Gab en producer Chief Xcel vraagt wat hun onderlinge band zo sterk maakt, krijgt niet het standaard machoantwoord dat ze voor elkaar zo een kogel zouden vangen. Nee, hun antwoord gaat over de muziek. Chief Xcel: ,,Ik weet nooit precies wat Gab nu weer gaat doen; dat houdt elke dag op kantoor boeiend. Gab is een muzikant die zijn stem als instrument gebruikt, en dat kunnen maar weinig rappers.'' Gift of Gab: ,,Chief Xcel is meer dan een producer, hij is een componist. Zijn muziek heeft geen rap nodig, het schildert zijn eigen verhaal.''

U kunt beide heren, en ook dat is opmerkelijk, volledig op hun woord geloven. Gift of Gab is inderdaad een rapper die steeds nieuwe terreinen ontbloot; een man met een elastieken rapstijl die voortdurend met zijn woorden en ritmiek goochelt en die met zijn intonatie en de wijze waarop hij klemtonen benadrukt de muziek verder opzweept en van steeds een nieuwe dimensie voorziet. En Chief Xcel is inderdaad een producer die zijn zware, door soul en funk geïnspireerde ritmes voortdurend nieuwe impulsen geeft en zo steeds een nieuwe sfeer oproept, zodat de muzikale ondergrond ook zonder raps geen moment zou vervelen.

Voor dit album nodigde Blackalicious muzikanten uit om in de studio te komen jammen, en uit die sessies haalde Chief Xcel het grondmateriaal voor zijn producties. Muzikaal bestrijkt de groep een breder spectrum dan voorheen en daarmee is dit album minder introvert en obscuur dan eerder werk; het lijkt alsof de ramen van de opnamestudio voor het eerst zijn opengezet. Maar de kracht van Blackalicious blijft de wijze waarop de heren elkaar en zo ook de luisteraar geboeid houden: met innovatieve, zinderende rijmschemas over stevig pompende, nimmer monotone hiphopbeats. Wie over zoveel muzikaal vakmanschap beschikt, heeft geen grimmige gezichtsuitdrukking nodig om indruk te maken.

Blackalicious

The Craft

(Anti/Quannum)