Fritz ziet u

In de schaakboekwinkel demonstreerde de verkoper me het nieuwe programma Fritz 9. Het is natuurlijk weer sterker dan de vorige versie, maar voor de meeste mensen zullen de voorgangers van nummer negen al sterk genoeg zijn geweest. Waar het de verkoper om ging was een nieuw snufje, de wereldbol.

Hij was verbonden met de website van de schaakclub van de firma Chessbase, de producent van Fritz. Op de wereldbol van Fritz 9 zag je rode stippen. Het betekende dat daar andere mensen zaten die op die schaakclub waren ingelogd. Als je inzoomde op zo'n stip kon je ook hun namen zien, dat wil zeggen de pseudoniemen die ze op de club gebruiken. De windrichting en de temperatuur van de plek waar ze zaten kreeg je er ook bij, misschien om bij het chatten een praatje over het weer te kunnen maken.

,,Kijk, Amerika wordt wakker'', zei ik. Aan de Amerikaanse oostkust waren clusters van rode stippen te zien, dat waren mensen die al in de vroege ochtend hun partijtje speelden. ,,Straks komen er daar nog meer'', zei de ervaren boekverkoper. Hier en daar zag je eenzame stippen op de oceanen, dat moesten schepen zijn waarop iemand aan het schaken was.

Ik zag dat er ook een paar schakers op de zuidpool waren. Dat had de verkoper ook al eerder opgemerkt. Hij had toen een van die stippen uitgedaagd voor een snelschaakpartijtje en daarna was hij met hem aan de praat geraakt. Het bleek een Franse ingenieur te zijn die betrokken was bij een wetenschappelijk onderzoek. Ze boorden lange buizen door het ijs bij de kust van de zuidpool totdat ze op water stuitten. In dat water leefden organismen die elders op aarde waren uitgestorven.

Het was werkelijk indrukwekkend en ook een beetje griezelig. De stippen op de wereldbol deden me denken aan filmscènes in de War Room van het Pentagon. Er schijnt – niet in een film maar in het echt – een Amerikaans militair project te zijn met het doel om van zoveel mogelijk mensen lichamelijke kenmerken op te slaan, zodat in het ideale geval de verblijfplaats van alle zes miljard wereldburgers via spionagesatellieten vastgesteld kan worden. Hier zag ik al zoiets in het klein. Wat computers betreft heb ik me altijd gehouden aan het devies: nieuwe systemen, nieuwe problemen. Ik probeer mijn werk zo lang mogelijk met de oude vertrouwde spullen te doen en ik had nog nooit het idee gehad dat ik daardoor iets belangrijks miste. Maar nu wel. Wat ik in de boekhandel zag, zou ik thuis met mijn oude spullen niet kunnen zien. Voor het eerst kende ik het verlangen naar een moderne computer.

De partij van de week heeft met dit alles niets te maken. Hij werd in juli gespeeld door de Zweed Emanuel Berg en de Rus Jevgeni Barejev in het Europese landenkampioenschap in Gotenburg, het toernooi dat Nederland won. Een legertje van analytici heeft zich sindsdien op deze buitengewoon ingewikkelde partij gestort en van hun bevindingen kan ik hier alleen een summier uittreksel geven.

Berg-Barejev, Gotenburg 2005

1. e4 e6 2. d4 d5 3. Pc3 Pf6 4. Lg5 dxe4 5. Pxe4 Le7 6. Lxf6 Lxf6 7. Pf3 0-0 8. Dd2 Le7 Een ambitieuze zet die Barejev vaker heeft gespeeld. Zwart behoudt zijn loperpaar, maar doordat hij een tempo verliest heeft wit in deze variant al menige briljante aanvalspartij gewonnen. 9. Ld3 Pd7 10. 0-0-0 b6 11. h4 Lb7 12. De2 c5 13. dxc5 Curieus dat deze pion hier 14 zetten lang in leven blijft en dan triomfantelijk ingrijpt. 13...Dc7 14. Peg5 Pf6 15. Pe5 Een nieuwe zet die zwart grote problemen stelt. 15...h6 16. Lg6 Nu mag zwart kiezen welk stuk hij pakt. 16...hxg5 De juiste keus. 16...fxg6 17. Pxg6 zou goed voor wit zijn. 17. hxg5 fxg6 18. Pxg6 Pe4 Hier werd 18...Kf7 als een betere verdediging aangegeven. Het is niet duidelijk of wit daarna beter heeft dan remise door zetherhaling met 19. Pe5+ Kg8 20. Pg6. 19. Th8+ Kf7 20. Pe5+

jmMmMdMD

aieMclaM

MaMmgmMm

mMAMBMAM

MmMmhmMm

mMmMmMmM

GAGmKAGm

mMFJmMmM

Wits derde stukoffer levert hem zwarts dame op. 20...Dxe5 21. Dh5+ g6 22. Th7+ Dg7 23. Txg7+ Kxg7 24. Dh6+ Kf7 25. Dh7+ Ke8 26. Dxg6+ Tf7 Met toren en drie stukken tegen dame en een paar pionnen staat zwart materieel nog steeds heel goed, maar nu komt een nieuwe aanvalsgolf. 27. c6 Lxc6 28. Dxe6 Lb7 Iets beter was 28...Kf8, hoewel Berg vond dat hij ook dan na 29. Dxc6 Lxg5+ 30. Kb1 Te8 31. f3 gewonnen zou staan. 29. g6 Nu beslist wits aanval snel. 29...Tg7 30. Th1 Pf6 31. Th8+ Tg8 32. g7 Zwart gaf op.