Zang en dans bij Charlton Athletic

Charlton Athletic, vijfde in de Engelse voetbalcompetitie, trekt niet alleen de aandacht op het veld. Voetbalprojecten houden jongeren van de straat. En maken een einde aan jeugdbendes.

Charlton Athletic-Bolton Wanderers, in The Valley. Inzet: de tweede plaats van de Premier League. Het thuispubliek – 26.500 beschaafde fans – gaat uit de bol bij de videobeelden van de winnende penaltyreeks tegen Chelsea in de vierde ronde van de Carling Cup op 26 oktober. Voor het eerst delft coach José Mourinho op Stamford Bridge het onderspit, tegen het kleinste Londense broertje. Een dag later ontvangt Charlton Athletic een nominatie voor de `Corporate Social Responsibility Award' van het Britse bedrijfsleven. Nooit eerder viel een sportvereniging die eer te beurt. `The Addicks' beleven tijdens hun eeuwfeest een historische week. De club is ook veel meer dan een voetbalclub.

Het stadion The Valley, in de meest oostelijke uithoek van Londen, is een cultfenomeen. In 1990 was het een ruïne. Na het bankroet van 1985 raakte de club op drift en werd door de rechtbank verplicht de thuishaven te verkopen. Supporters protesteerden en stichtten The Valley Party. Die behaalde twee zetels en 15.000 stemmen bij lokale verkiezingen. In december 1992 werd het stadion heropend. Met de komst van coach Alan Curbishley, zomer 1991 en aan het hoofd sinds 1995, werd de aanval ingezet op de top van de Premier League. Charlton bereikte dat doel in 1998, voor het eerst sinds de degradatie van 1957.

Curbishley staat vandaag nog steeds aan het roer en volgt de wedstrijden altijd van een afstand. Analyserend, peinzend – zonder emotie. Zijn temperamentvolle assistent schreeuwt de opdrachten door aan de spelers. Curbishley treedt in de voetsporen van de legendarische coach Jimmy Seed (1933-1957), naar wie een tribune is genoemd. Onder hem behaalde behaalde Charlton in de jaren dertig achtereenvolgens de tweede, derde en vierde plaats en verloor en won, in respectievelijk 1946 en 1947, de finale van de prestigieuze FA Cup. Het standbeeld van de sympathieke reus siert de hoofdingang.

Curbishley is, op Alex Ferguson na, de manager met de langste staat van dienst in de Premier League. Hij ligt in pole-position om na het WK van volgend jaar bondscoach Eriksson op te volgen bij het nationale team.

Charlton Athletic kampte vier decennia met een schlemielig imago. De buurt trof het nog slechter. Begin jaren negentig kwam de kentering, vooral dankzij het `Football in the Community Programme' dat internationale erkenning verwierf. Volgens Steve Waggott, directeur van de Charlton Charitable Trust, is een van de doelen van dat programma om de gedesintegreerde jeugd uit achterbuurten van de straat te houden en verhinderen dat ze in de ellende belanden. ,,Onze voetbalprojecten slaan aan'', zegt Waggott. ,,Tijdens de weekends en in de week van vier tot zes uur laten we ze spelen op pleintjes in Londen. Onder begeleiding van 192 coaches. De straatcriminaliteit zakt zienderogen. We werken samen met de politie en de jeugdbescherming. De deelnemers krijgen via sport en educatie een sociale, fysieke en mentale begeleiding. Het effect op hun persoonlijkheidsontwikkeling is enorm. Ze krijgen zelfvertrouwen, respect voor andere meningen en ze leren voor het eerst wat teamgeest is. Dit is hét antwoord op straatbendes.''

Charlton Athletic richt zich scherp op onderwijsmodellen. Het toverwoord is `edutainment': een combinatie van educatie en entertainment. Vijf activiteiten werden ontwikkeld. Zo is het Thames Gateway Youth Project een creatief voetbalprogramma dat kwetsbare jeugd met zeer diverse achtergronden bij elkaar brengt. Het bestrijdt anti-sociaal gedrag, bijvoorbeeld door zaalvoetbalcompetities laat op de avond, op het moment dat anders misdrijven worden georganiseerd. Voor kinderen die uit de `schoolboot' dreigen te vallen, werd `school en sociale verantwoordelijkheid' bedacht. Drie keer per week krijgen jongens en meisjes een sessie van drie uur: voetbal en algemene conditietraining worden afgewisseld met workshops rond slecht gedrag, racisme, gezonde voeding, conflictoplossing en individuele verantwoordelijkheid. Een andere activiteit bevordert de integratie van jeugd uit verschillende gemeenschappen. Hierbij zijn dramaturgen betrokken die wekelijks werken met thema's als vriendschap, liefde en samen spelen. Ook de ouders, die vaak tot de kwetsbaarste groepen behoren, worden uitgenodigd om mee te doen en krikken hun zelfvertrouwen op met bijvoorbeeld rollenspelen. Bij weer een andere activiteit wordt voetbal verbonden met kunst (schilderen, knutselen) en cultuur (zang, muziek, dans, theater). Waggott: ,,Het gaat om een totaalprogramma van de plaatselijke districtsraad, de lokale scholen, jeugdcentra en het verenigingsleven. Een ander groot probleem is drugs. Infocentra drongen nooit door tot de gebruikers, maar toen wij voetbalkaartjes maakten met foto's van spelers én telefoonnummers op de achterkant, nam het aantal hulpoproepen fors toe.''

Waggott mag vooral graag vertellen over het ambitieuze en unieke `Football, A Game for All' dat Charlton heeft ontwikkeld: ,,Tijdens de zomermaanden brengen we een totaalaanbod van sportieve animatie, antiracisme en integratie, vrouwenemancipatie, gemeenschapswerk en amusement. Onze hoofdsponsor speelt hierbij een doorslaggevende rol, want werknemers en kaderleden van AXIS dragen, op vrijwillige basis, hun steentje bij tot het tot een goed einde brengen van dit vakantiefeest.''

Charlton Athletic werkt samen met 63 scholen. Pubers krijgen in het stadion les over gezonde voeding, ouders volgen er computerles, kinderen met een leerachterstand worden opgevangen en in het studiecentrum volgen vierduizend studenten les.

De spelers van Charlton Athletic engageren zich eveneens. In Engeland moet elke profvoetballer verplicht tot twee uur per week gemeenschapswerk doen, maar coach Curbishly liet in de contracten van zijn spelers zes uur opnemen. Volgens Waggott scoren de meesten hoger omdat ze ,,er het belang van inzien''. Een recente studie van Deloitte & Touche toonde aan dat Charlton de afgelopen jaren met 366.000 mensen in contact kwam die anders nooit naar de club zouden hebben omgekeken. Waggott: ,,Dat worden niet allemaal supporters, maar er ontstaat wel een band. Het gemeenschapswerk maakt ons uniek.''