Topadviseur Witte Huis in tegenaanval

Lewis Libby, een van Bush' topadviseurs, verscheen voor de rechtbank wegens zijn aandeel in `Plamegate', dat grote spanningen in het Witte Huis veroorzaakt.

Een week na zijn ongemakkelijke aftocht trad `Scooter' Libby gisteren in de openbaarheid. Op krukken (zijn voet is gebroken) en met een onaangedane blik kwam hij de rechtbank binnen. De afgetreden topadviseur van vice-president Cheney en president Bush moest zich verweren tegen de verdenking van meineed. Hij ontkende, in één zin.

Zijn advocaat zei na de zitting dat Libby een hard gevecht tegen aanklager Patrick Fitzgerald voorbereidt. Fitzgerald heeft veel krediet verworven toen hij zijn strafzaak vorige week toelichtte. Volgens Fitzgerald loog de advsieur ettelijke malen tijdens het onderzoek over zijn gesprekken met journalisten over CIA-agente Valerie Plame (zie inzet). Libby kan hiervoor een celstraf van maximaal dertig jaar krijgen.

De verrassing van gisteren was dat Libby geen schuld wil bekennen in ruil voor een lagere straf. In plaats van zo'n plea bargain gaat de oud-topadviseur vol in de tegenaanval: hij wil de geloofwaardigheid van journalisten betwisten op wie Fitzgerald zijn strafzaak baseert. Libby zinspeelt op volledig eerherstel – ten overstaan van een jury, op een openbare zitting.

Een spannend vooruitzicht. Het zou vrijwel zeker betekenen dat Cheney de kroongetuige in de strafzaak van zijn ex-topadviseur wordt. Het was immers Cheney die Libby informatie over Plame gaf op dezelfde dag dat Libby een verslaggever van The New York Times details over de CIA-agente verstrekte.

Tot nu toe werd aangenomen dat Libby, een jarenlange buddy van Cheney, bereid is zijn belangen ondergeschikt te maken aan die van het Witte Huis. Een plea bargain zou ook Cheney en Bush het beste uitkomen: geen openbaar proces, geen getuigenissen over de gang van zaken in het Witte Huis. En voor Libby hoeft die oplossing ook weinig om het lijf te hebben: op het moment dat een celstraf moet worden uitgezeten, zit de era-Bush/Cheney er bijna op en is er geen beletsel om hem gratie te verlenen; een presidentieel voorrecht. Deskundigen vragen zich daarom af of Libby's positie van gisteren niet vooral tactiek is. Voor een goede deal moet de verdachte zich niet te vlot aan de aanklager uitleveren.

Maar er zijn ook – groeiende – aanwijzingen van spanningen in het Witte Huis. Vrienden van Libby vertellen anoniem dat de ex-adviseur uiterst ontstemd is omdat zijn ex-collega's voortaan elk contact met hem uit de weg moeten gaan. En over de andere hoofdrolspeler in Plamegate, Bush' strateeg Karl Rove, worden steeds meer ongemakkelijke details gelekt.

Vooral de woordvoerder van het Witte Huis, Scott McClellan, is door Rove in een ellendige positie terechtgekomen. Vlak nadat in 2003 het onderzoek naar Plamegate begon, ontkende McClellan tweemaal dat Rove en Libby, die toen al over de tong gingen, een rol hadden gespeeld in de affaire. ,,Zij zijn twee goede medewerkers, belangrijke leden van ons team in het Witte Huis, en daarom heb ik even met ze gesproken. En ik kan zeggen dat ze niet [in deze zaak] betrokken waren'', aldus McClellan op 7 oktober 2003.

McClellan wordt hier nu al dagen door achtervolgd. En hoewel hij dat zelf niet hardop zegt is her en der opgetekend dat hij zich om de tuin geleid voelt door Rove. De sfeer in het Witte Huis wordt verder bedorven omdat Rove weigert excuses te maken, aldus enkele media. Tegelijk neemt het aantal berichten toe dat er een diepgaand onderzoek naar Rove is ingesteld door aanklager Fitzgerald. Zo is het relatief gunstige beeld van vorige week – `Rove ontspringt de dans' – alweer verdwenen.

Er komen berichten bij dat Rove's positie ook binnen het Witte Huis aan een zijden draadje hangt. Topadviseurs van Bush, aldus The Washington Post, vragen zich af of Rove kan blijven. Vaststaat dat hij met minimaal twee verslaggevers over Valerie Plame heeft gesproken, en dezelfde McClellan heeft eerder gezegd dat zulk gedrag voldoende grond is voor ontslag.

Het was het doel van Bush om deze week – met de voordracht van een nieuwe kandidaat voor het Hooggerechtshof, een toespraak over de vogelgriep en een bezoek aan Latijns-Amerika – Plamegate achter zich te laten. Die missie is mislukt. Het bewijs: vandaag blijkt uit een peiling van The Washington Post dat de affaire de president nu ook persoonlijk infecteert. 58 procent van de Amerikanen – nog nooit was dit cijfer zo hoog – betwijfeld of George W. Bush een eerlijke en integere man is.