Saab: doorsnee gaat voor originaliteit

Mijn hart slaat altijd over van blijdschap en opwinding wanneer ik weer eens niet voor mij bestemde papieren in een testauto aantref. Ditmaal de Sales guide and product differentiators for the Saab 9-3 Sport Estate. De verkopers van het ooit Zweedse automerk dienen deze uit hun hoofd te leren, om ze vervolgens bij de aspirant-koper erin te hameren. Ik lees dat hun merk staat voor: Progressive design, Sporty-driver focus en Emotional functionality. Het is me toch wat, zoveel voortreffelijke producteigenschappen in één auto, die moeten toch massaal de showrooms uitrollen? Saab was ooit een anarchistisch en origineel merk. Met een hondstrouwe aanhang die dezelfde karaktereigenschappen had of die men op zijn minst pretendeerde te bezitten. Maar kleine merken hebben het nu moeilijk, worden uiteindelijk – of willen graag worden – opgeslokt door een groter concern. Bedoeling is dat het roemrijke verleden van het kleintje de grote slokop nog meer winst oplevert. Want met het uitmelken van de juiste heritage kan er domweg meer geld gevraagd en gekregen worden voor in wezen hetzelfde product.

In de verkoopinstructies wordt tot vermoeiends toe gerefereerd aan een roemruchte luchtvaarthistorie. Nu zijn er wel meer automerken die fortuinen verdienden met hun werkzaamheden in die sector. Maar Zweden was destijds een min of meer neutraal land, de nu succesvolle andere houden wijselijk de mond dicht over hun discutabele verleden. Sinds de overname van Saab door het machtige General Motors is het verband met de luchtvaart volledig verdwenen. Er vindt nu een ware kruisbestuiving plaats met onderdelen, motoren, versnellingsbakken en bodemplaten van de verschillende zustermerken. De Saab 9-3 Sport Estate, die in andere landen de afwijkende typeaanduidingen Sport Combi, Sport Hatch en Sportwagon heeft meegekregen, is voornamelijk opgetrokken uit onderdelen van Fiat en Opel. Motoren, onderstel, versnellingsbakken – het blijkt allemaal inwisselbaar en het enige wat nog afwijkt, zijn carrosserie en gedeelten van het interieur.

Volgens de verkopershandleiding dienen showroombezoekers ogenblikkelijk de lijnen van een hockeystick in de combiversie van de Saab 9-3 te ontwaren. Daarmee is de doelgroep voor deze auto aangegeven: de frisse, vrolijke, altijd tot consumeren bereid mensensoort die het bank- en verzekeringswezen als biotoop prefereert. Het ,,vooruitstrevende'' ontwerp valt niemand op, doet hevig denken aan de achterkant van een volkse Ford Fiesta. Om het toch nog een beetje anders dan het gemiddelde te maken heeft men opzichtige verticale achterlichten van melkglas – ijsklontjes! – gemonteerd die bij het remmen rood opgloeien. Omdat u straks bij uw collega's en vrinden toch niet te boek wilt staan als een stiekeme liefhebber van ordinaire Pimp my Ride-tv-programma's, zijn deze achterlichten sinds kort ook in de tamme kleur rood verkrijgbaar. Een onderdanige geste naar de klant, die destijds bij het zelfstandige Saab ondenkbaar zou zijn geweest. Na de verhoogde kofferbak was het ontwikkelingsgeld voor deze auto op, want verder bleef alles bij het oude.

Men pruttelt nog wat door over een designprijs winnende bekerhouder, ook al aangetroffen in de Saab 9-5, over de Scandinavische ontwerpfilosofie en ook onze vermoeid ogende eland haalt weer eens de folder, ditmaal in de vorm van een botsobject.

Weg met deze onzin, werp deze gedateerde pr-ballast in de prullenbak en laten we nu eens fris naar deze auto kijken. Het interieur is sfeervol en kwalitatief hoogwaardig uitgevoerd, het hoogopgetrokken dashboard en laaggeplaatste dak geven de inzittenden een beschermd gevoel. Stuur, pedalen en versnellingshandels zijn perfect gepositioneerd. Het contactslot tussen de stoelen – jawel, uit de luchtvaart afkomstig, maar ík heb die constructie daar nog nooit aangetroffen – mag weg, een beetje sleutelbos raakt regelmatig klem tussen een voorstoel en beschadigt daarbij het lakwerk. De wegligging is bovengemiddeld, het stuurgedrag plezierig direct, de wagen is vrij van rij- en windgeluiden. Met de van Fiat afkomstige en voor omstanders behoorlijk lawaaiige diesel is deze auto voldoende gemotoriseerd. Is status het belangrijkste aankoopargument, dan is deze auto de uwe. Wilt u bijna hetzelfde product, met dezelfde rijeigenschappen, maar dan voor beduidend minder geld, maak dan een proefrit in een decente Fiat Croma of fraaie Opel Signum.