Rode Kruis en EU vragen uitleg van VS

Het Internationale Rode Kruis en de Europese Unie vragen de Verenigde Staten om opheldering over de berichten dat zij gebruik zouden maken van geheime gevangenissen in Oost-Europa.

Daar zou de inlichtingendienst CIA buiten internationale wetgeving om zeker honderd terreurverdachten vasthouden en met harde hand ondervragen.

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch zei gisteren ervan uit te gaan dat de kampen zich in Polen en Roemenië bevinden. De organisatie baseert zich op de logboeken van een Boeing-757 die door de VS wordt gebruikt om vermeende Al-Qaedastrijders te vervoeren. In september 2003 is het vliegtuig, dat toen afkomstig was uit de Afghaanse hoofdstad Kabul, geland op een luchthaven nabij de Poolse stad Szczystno, ten noorden van de hoofdstad Warschau. Vandaar uit vloog het toestel naar een militaire basis nabij de Roemeense stad Constan¸ta en vervolgens via Marokko naar de Amerikaanse basis Guantánamo Bay op Cuba. ,,We geloven niet dat het ging om brandstofhaltes. Als je van Kabul naar Guantánamo Bay vliegt stop je niet op een plattelandsvliegveldje in Polen, dan naar het zuidoosten van Roemenië om dan via Marokko naar Cuba te vliegen'', aldus Human Rights Watch.

De regeringen van Polen en Roemenië spreken de berichten tegen. ,,Ik herhaal: we hebben geen CIA-kampen in Roemenië'', zei premier Calin Tariceanu. Journalisten zullen vandaag op uitnodiging van het ministerie van Defensie de basis Mihail Kogalniceanu nabij Constan¸ta bekijken. Een medewerker van president Aleksander Kwasniewski van Polen zei ,,geen informatie'' te hebben over de geheime gevangenissen. Jerzy Szmajdzinski, die tot maandag minister van Defensie was, zei dat ,,de detentie van buitenlandse gevangenen op Pools grondgebied illegaal is''.

Het Internationale Rode Kruis (ICRC) eiste gisteren van de VS uitleg over de zaak. ,,We hebben de Amerikaanse autoriteiten gevraagd om ons in te lichten over de detentie van deze mensen en ICRC-delegaties toegang te verlenen tot deze mensen en de geheime detentiekampen'', zei woordvoerder Antonella Notari gisteren. Onder de Geneefse Conventies voor Oorlogsrecht, waaraan de VS zeggen zich te houden, is vastgelegd dat het Rode Kruis gevangenen regelmatig en zonder tussenkomst van de gevangennemende partij kan bezoeken. Het Rode Kruis vermoedt al langer dat er vermeende Al-Qaeda- en Talibaanstrijders worden vastgehouden zonder dat de organisatie daarvan op de hoogte is.

Ook de Europese Commissie vraagt om opheldering van de VS, Roemenië en Polen. ,,We moeten uitvinden wat er daar exact gebeurt'', aldus Friso Roscam Abbing, de woordvoerder van EU-commissaris voor Justitie Frattini. Hij waarschuwde Roemenië dat ,,het bestaan van geheime gevangenissen niet verenigbaar'' is met de normen van de Europese Unie. Roemenië hoopt in 2007 toe te treden tot de Unie. Als er bewijzen zijn voor terreurkampen in Polen, zou de EU dat land sancties kunnen opleggen.

De CIA weigert te reageren op het nieuws over geheime gevangenissen. Nationaal Veiligheidsadviseur Stephen Hadley zei in een reactie alleen dat de VS handelen op een manier die in overeenstemming is met de Amerikaanse waarden.