Eerst de duiven verjagen

Leegstaande kerken, wat ermee te doen? De Grote Kerk in Hoorn stond lang leeg, maar bevat nu onder meer een babywinkel.

Anno 2005 telt de Grote Kerk in het centrum van Hoorn drie etages: op de begane grond huist Vögele Mode, onder het dak zijn 32 appartementen gebouwd en op de eerste verdieping is Baby Plus gevestigd. Wie Baby Plus wil bezoeken neemt onder de toren – de klokken luiden nog geregeld – de trap of de lift, en komt in een showroom met een oppervlakte van 1.100 vierkante meter. Waar eens de Allerhoogste werd aanbeden, zoeken ouders en grootouders nu een klamboe voor op de wieg, een kinderwagen of een autozitje voor hun jongste goden.

De originele elementen in de voormalige kerk van de Nederlands Hervormde Gemeente zijn volgens Baby Plus zo veel mogelijk intact gelaten: er zijn ,,sierlijke ornamenten van het plafond'' te zien en ,,fraaie glas-in-loodramen''. Mede dankzij de ambiance is Baby Plus door diverse woonbladen omschreven als een van de mooiste babyzaken van Nederland, aldus het bedrijf, waar de opruiming van de collectie 2005 in volle gang is: tot 500 euro korting op kindercombi joggers, buggy's en tandems.

Op de plaats waar nu de Grote Kerk staat, stond in de veertiende eeuw al een gebedshuis, dat in 1838 afbrandde. Het werd vervangen door een nieuwe kerk, die in 1878 in vlammen opging. Daarna verrees het huidige gebouw, een ontwerp van architect C. Muysken. In het boek De Grote Kerk te Hoorn (1983), een speciale uitgave van de vereniging `Oud-Hoorn', staat te lezen dat in het godshuis in 1928 en 1932 nog ,,een tweetal orgelconcerten zijn gegeven door de beroemde organist Albert Schweitzer''.

Het boek vermeldt ook dat C. Visser in 1968 namens de kerkvoogden van de Nederlands Hervormde Gemeente schreef dat ,,de financiën een opknapbeurt [van de kerk] niet toelaten''. Dat jaar verloor de neorenaissance kerk ,,haar functie als bedehuis en vanaf die tijd is de toekomst van de Grote Kerk een onzekere geworden''.

In Hoorn volgde de spontane actie `Red de Grote Kerk', maar de kerk stond zeventien jaar lang leeg, vertelt Wim van Vliet van Kok-Van Vliet Vastgoed. Sloop leek bijna onvermijdelijk, weet hij nog, ,,en dat vond ik werkelijk doodzonde.'' Hij kocht het lekkende en beschimmelde gebouw (,,het was echt een schande hoe het er uit zag'') in 1985, verjoeg de vele honderden duiven, verwijderde de banken en het orgel en liet het monument van binnen ingrijpend verbouwen, zodat het voortaan ,,commercieel'' was te gebruiken.

Vastgoedman Van Vliet is nog altijd eigenaar van de kerk, met uitzondering van de 32 appartementen. Die verkocht hij vier jaar geleden aan een woningcorporatie in het Noordhollandse toeristenstadje.

Dit is het zesde deel van een reeks artikelen over kerkgebouwen die een nieuwe bestemming kregen.