Poetin bedrijft politiek met gas

President Poetin ziet een rol voor de Gasunie bij de verspreiding van Russisch gas. Voor Shell had hij minder goed nieuws: geen extra geld voor Sachalin-II.

Goed nieuws voor Gasunie, een tegenvaller voor Shell. President Poetin liet tijdens zijn bezoek aan Nederland eerder deze week weten dat Rusland niet zal meebetalen aan de stijgende kosten die Shell ondervindt bij het enorme Sachalin-II-project in het verre oosten van Rusland. Positiever was hij over de rol van Gasunie en Nederland in de verspreiding van Russisch gas over Noordwest-Europa.

Met zijn uitspraak over Sachalin-II voert Poetin de druk op Shell op. De kosten voor de exploratie van dit project werden eerst geraamd op 10 miljard dollar tot 2014, maar afgelopen zomer kondigde Shell aan dat ze naar schatting twee keer zo hoog uitvallen. Een forse tegenvaller, niet alleen voor Shell, maar ook voor Rusland. Volgens het contract dat de betrokken bedrijven – naast Shell is dat ook het Japanse handelshuis Mitsui en het eveneens Japanse conglomeraat Mitsubishi – met Rusland ondertekenden in 1994, mogen de bedrijven eerst de kosten van Sachalin-II terugwinnen en pas daarna profiteert Rusland mee van de opbrengsten van dit enorme olie- en gasveld, die worden geschat op 260 miljard dollar. Het Russische ministerie van Energie twijfelde deze week nog over de gestegen kosten en noemde de schattingen in een persbericht ,,slecht onderbouwd''.

Pikant is dat Shell een week voor de aankondiging van de kostenverhoging een grote ruil beklonk met het Russische Gazprom, een van de grootste gasleveranciers ter wereld. Shell zou 25 procent van zijn belang in Sachalin-II afstaan aan Gazprom, in ruil voor een belang van 50 procent in het Zapoljarnoje-gasveld in West-Siberië. Nadat Shell had gemeld meer te moeten investeren in Sachalin-II, meldde Gazprom de ruil te willen herzien. Maar volgens een woordvoerder van Shell staat de ruil nog steeds voor 2006 op de agenda.

Er is meer Russische ontevredenheid omtrent Sachalin-II. Contracten voor de bouw van een off-shore boorplatform, en speciale schepen om het opgepompte gas te vervoeren (dat gebeurt in sterk afgekoelde en vloeibare vorm) gingen niet naar Russische bedrijven, maar naar Singaporese en Amerikaanse. Het vloeibare gas is met name bedoeld voor Zuidoost-Azië en Amerika.

Positiever was Poetin over de rol van Nederland in de verspreiding van Russisch gas over Noordwest-Europa. Volgens een woordvoerder van Gasunie zei Poetin dat hij Gasunie/Nederland als ,,een logische partner'' zag voor die verspreiding. Het past mooi in de nieuwe rol die Gasunie wil vervullen nu zij zich, sinds de splitsing afgelopen zomer, alleen nog bezighoudt met transport van gas en niet met winning en verkoop ervan (dat gebeurt door Shell en ExxonMobil). Gasunie weet dat het gas van Slochteren ooit opraakt, en bereidt zich met haar uitgebreide netwerk van pijpleidingen voor op een nieuwe toekomst: dat van `gasrotonde' in Noordwest-Europa. In dat beeld komt gas steeds vaker uit Rusland en Noorwegen, en wordt dan via Nederland verspreid over België, Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland. Gasunie bouwt nu bijvoorbeeld een dure pijpleiding vanaf Balgzand naar Bacton in Groot-Brittannië. ,,Zo kan Russisch gas helemaal door naar Engeland, wat een grote gasmarkt is'', aldus de woordvoerder van Gasunie. Hij ziet de uitspraken van Poetin als een steun in de rug.

Duitsland speelt hierin een belangrijke rol. Eon Ruhrgass heeft een aandeel van 6,5 procent in Gazprom, en Gazprom heeft net met Eon en Wintershall, een onderdeel van chemiebedrijf Basf, een overeenkomst gesloten voor de aanleg van een nieuwe pijpleiding vanaf St. Petersburg via de Oostzee naar Duitsland. Daarnaast heeft Eon ook een belang van 20 procent in de Balgzand-Bacton-leiding.