`Metropole moet diepte in'

Het Metropole Orkest bestaat zestig jaar. Maar een feest is het niet, want bezuinigingen dreigen het orkest te treffen.

Er dreigt gevaar voor het Metropole Orkest. Twee jaar geleden adviseerde onderzoeksbureau McKinsey het orkest op te heffen, als besparing op het budget van de publieke omroep. En nu dreigt staatssecretaris Medy van der Laan (Cultuur) na een bezuiniging op het Muziekcentrum van de Omroep (MCO), waarvan het Metropole Orkest deel uitmaakt. Het orkest moet voortaan veertig procent van zijn inkomsten zelf verdienen. Lukt dat niet, dan vallen er ontslagen.

Het Metropole Orkest moet dus op zoek naar nieuwe speelmogelijkheden. De nieuwe chef-dirigent Vince Mendoza (44) is vastberaden het gezelschap meer te profileren. De Amerikaan ergert zich al lang aan de Nederlandse bescheidenheid van het orkest. ,,Toen ik tien jaar geleden begon als gastdirigent, gebruikte het Metropole de slogan dat er iets `magisch en geheimzinnigs' achter de dijken gebeurt. Ik wil het orkest juist niet langer geheim houden.''

Het tweeënvijftig leden tellende Metropole Orkest oogstte door de jaren veel lof met in opdracht van de publieke omroep gemaakte radio- en televisieproducties in binnen- en buitenland. Ook begeleidt het Metropole grote artiesten in amusementsprogramma's. Met de viering van zijn zestigjarig bestaan en een nieuwe chefdirigent breekt er een nieuw tijdperk aan voor het orkest. Mendoza: ,,In Duitsland kent iedereen de Berliner Philharmoniker, in Engeland noemt iedereen in één adem het London Symphony Orchestra. In Nederland moet men bekender worden met het Metropole. Dit orkest moet reguliere speeldagen krijgen en een thuisbasis, hopelijk in het Amsterdamse Muziekgebouw aan 't IJ en met de bigband in het BIMhuis. Mensen moeten weten dat het orkest ergens lééft. Een vaste plek is goed voor de identiteit, zodat het Metropole onderdeel wordt van de gemeenschap.''

Daarnaast wil Mendoza met de musici de diepte in. En dat betekent meer creativiteit en meer artistieke projecten waarbij gasten het orkest inspireren. Zoals de komende concerten met jazzgitarist John Scofield en fadozangeres Christina Branco. ,,Ik zou graag zien dat het orkest meer eigentijdse jazz speelt. Avant garde jazz lijkt me ook spannend. Het poprepertoire wil ik daarentegen wat inperken.'' Als laatste wil Mendoza ook meer opdrachten uit de Amerikaanse filmindustrie verwerven.

Zondag, bij het grootse jubileumconcert in Carré, neemt Vince Mendoza het chefdirigentschap over van Dick Bakker, die sinds 1991 artistiek leiding gaf. De in Norwalk, Connecticut, geboren componist en arrangeur werkte voor jazzartiesten als Pat Metheny, Michael Brecker en Charlie Haden. Hij maakte zelf een aantal jazzalbums en arrangeerde voor Björk, Chaka Khan en Joni Mitchell.

Mendoza's benoeming wordt door het orkest, dat onder zijn gastdirigentschap met Elvis Costello, Pat Metheny en Herbie Hancock speelde, met instemming begroet. Mendoza prijst de veelzijdigheid van het Metropole. ,,Het orkest spreekt diverse muzikale talen op hoog niveau. Het is professioneel en zijn musici proberen zich altijd te verbeteren.''

Mendoza vindt het Metropole, van houtblazers tot ritmesectie, ,,krachtig'' op het gebied van jazz. ,,Het verbaast me telkens weer, maar zelfs de strijkers kunnen alle ritmes aan die ik voor ze schrijf. Ze begrijpen frasering in het jazzidioom. Elke sectie heeft geweldige improvisators. Mensen als Peter Tiehuis, Leo Janssen, Ruud Breuls en Bart van Lier zijn erg actief in jazz en pop. Die ervaring hoor je terug. In andere orkesten zijn solisten een uitzondering.''

Door het brede werkterrein (jazz, pop, film- en musicalmuziek) weten de muzikanten vaak direct wat Mendoza bedoelt. ,,Laatst vroeg ik de blazers `minder in een jaren veertig Count Basie-stijl, maar meer uitgesproken zoals de Thad Jones/Mel Louis bigband' te spelen. Ze wisten meteen waar ze de noten moesten plaatsen. Dat is iets wat je nooit in de boeken terugvindt, maar simpelweg moet horen om te kennen.''

Mendoza blijft in Los Angeles wonen. Een week per maand komt hij naar Hilversum. ,,En er is contact per e -mail.'' Dat het zo klikt als met het Metropole is uitzonderlijk. ,,Als de musici je niet zien zitten, merk je dat meteen. Ze geven zich niet helemaal en worden slordig. Dit orkest stond meteen helemaal open voor mijn ideeën. Het speelt met zijn hart.''

6/11 Jubileumconcert, Carré Amsterdam (besloten) 24/12 op tv. Concerten met gasten: 20/12 Christina Branco MC Frits Philipszaal Eindhoven; 21/12 Concertgebouw Amsterdam; 29/1 Frederico Garcia Llorca; 17/2 John Scofield. Info: www.metropoleorkest.nl