Gave baby's

Het slikken van extra foliumzuur zou de kans op een kind met een open ruggetje verminderen. Maar is dat wel zo?

Wie extra foliumzuur wil, goed voor gave baby's en voor een gezond hart, moet in Nederland een pil slikken. In Canada en de Verenigde Staten zit het verplicht in brood. Wat is beter?

Deskundigen van de Nederlandse Gezondheidsraad broeden al meer dan twee jaar op het antwoord. De minister vroeg er in augustus 2003 om. Het antwoord komt spoedig. Maar dat is al een tijdje zo.

Het lijkt zo simpel. In de jaren tachtig is aangetoond dat vrouwen die een kind willen en rond de bevruchting voldoende foliumzuur binnenkrijgen, minder kans hebben op een kind met een open ruggetje, met een waterhoofd, of op een kind zonder hersenen (anencefaal). En de vermoedens werden steeds sterker dat voldoende foliumzuur voor iedereen goed is, voor hart- en bloedvaten.

In 1998 stelden de Canadese en Amerikaanse overheden daarom verrijking van meel met foliumzuur verplicht. Nederland en andere Europese landen kozen voor pilletjes, alleen voor vrouwen die zwanger willen worden. Dat foliumzuur voor iedereen gezond is, was nog niet zeker. En er dreigde gevaar. Foliumzuurtekort geeft bloedarmoede. Tekort aan vitamine B12 ook. B12-gebrek veroorzaakt op den duur ook blijvende schade aan de zenuwen. Voldoende foliumzuur verhelpt wel de bloedarmoede, maar beschermt de zenuwbanen niet. Foliumzuurverrijkte voeding maskeert dus een tekort aan B12.

Foliumzuur zit ook wel in gezonde voeding, maar het is niet makkelijk om bij een normaal dieet voldoende ervan binnen te krijgen. Sinds 1993 is het advies om van vier weken vóór de bevruchting tot acht weken erna dagelijks een pilletje foliumzuur te slikken. In Nederland kon dat heel goed, want verreweg de meeste zwangerschappen zijn hier gepland. Stoppen met de pil is dus beginnen met foliumzuur.

Kwamen er minder open ruggetjes?

Onmeetbaar, concludeerden TNO-onderzoekers in 2003 na bestudering van de geboorteregistraties van open ruggetjes. Omdat maar zo weinig vrouwen foliumzuur slikken rond de conceptie van hun kind. Laagopgeleide vrouwen weten het niet, hoogopgeleide vrouwen willen het niet. Ondanks overheidscampagnes in de tweede helft van de jaren negentig. Andere Europese landen melden hetzelfde: geen waarneembare verandering in het aantal geboorten met open ruggetje. Gevolg is dat de roep om verrijking van voedsel in Europa steeds sterker wordt.

Hoe was het ondertussen in de VS en Canada? Net zo onbeslist. Het besluit om graan met foliumzuur te verrijken was gebaseerd op goede wetenschap, maar na de invoering ervan zijn de resultaten niet goed wetenschappelijk onderzocht, schreef een bozige commentator in augustus in het American Journal of Clinical Nutrition. De meeste publicaties melden 20 tot 30 procent afname, maar de Amerikanen sluiten niet uit dat het grootste effect wel eens kan komen van de toename van abortussen van de foetussen met open ruggetje. Op echo's is die afwijking goed zichtbaar. En verder maken de Amerikanen zich inmiddels wél zorgen over het vitamine-B12-tekort dat onopgemerkt blijft. In Europese publicaties van de laatste maanden is nu de trend: verrijk voedsel met foliumzuur én vitamine B12.