`Bewakers Schiphol gestopt door hitte en rook'

Twee van de negen bewakers die tijdens de Schipholbrand werkten, zijn in dienst bij beveilingsbedrijf Securicor. Volgens directeur Hans Duijst treft de bewakers geen blaam.

Er wordt zoveel gespeculeerd, zegt algemeen directeur Hans Duijst van beveiligingsbedrijf Securicor. Bijvoorbeeld over de vermeende laksheid van de bewakers die aanwezig waren bij de brand in het detentiecentrum in Schiphol-Oost, vandaag een week geleden. In diverse media hebben aan de brand ontkomen gedetineerden verklaard dat de aanwezige bewakers mensen in hun cel hebben laten zitten. Maar volgens Duijst hebben zijn medewerkers juist ,,met gevaar voor eigen leven'' gehandeld.

Duijst is ,,net zo benieuwd als iedereen'' wat er precies is gebeurd in het detentiecentrum. Het enige dat hij kan bevestigen is de aanwezigheid van dertien mensen in het detentiecentrum die nacht: negen bewakers en vier mensen van de marechaussee. Twee van die negen bewakers, allebei vrouwen, zijn in dienst bij Securicor. De andere zeven, onder wie de teamleider, werken bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) van het ministerie van Justitie.

Hebt u met de twee bewakers gesproken?

,,Ik ben op visite geweest bij onze bewakers in het ziekenhuis, kort na de brand. Ze kampten allebei met ademhalingsproblemen. We hebben kort gepraat. Ik heb een van hen horen vertellen: `Ik kon niet meer verder. Ik kon niet meer. Niet meer ademen. We moesten ophouden door de hitte en de rook.' Dat vonden ze verschrikkelijk. Mensen bevrijden was hun enige motivatie. Ze waren ontdaan, ze waren er kapot van. Ze hebben die mensen zelf begeleid.''

Hoe was het contact tussen de bewakers en de gedetineerden?

,,De slachtoffers waren geen onbekenden voor de bewakers. Er was dagelijks contact.''

Wat vindt u van de verklaringen van gedetineerden over de laksheid van uw bewakers?

,,Als je in zo'n cel zit en er breekt paniek uit, dan duurt één minuut een half uur, of een dag. Er zal ongetwijfeld de nodige chaos zijn ontstaan na de brand. Ik kan me best voorstellen dat de marechaussee gevangenen onder schot heeft gehouden. Wat moet je dan doen met gedetineerden die dreigen te ontsnappen? Ik kan me niets voorstellen bij het verhaal dat een van de bewaarsters de deuren niet open zou hebben gedaan, omdat ze anders haar baan zou verliezen. Ik denk dat het logisch is dat de bewakers eerst op de brand zijn afgestapt en vervolgens de cellen van de K-vleugel hebben geopend. Dan is het ook logisch dat mensen in de omliggende vleugels, waar ook waarschijnlijk rookontwikkeling zal zijn geweest, wat langer moesten wachten voordat hun cellen opengingen.''

De Europese Organisatie ter Bescherming van de Rechtspositie van Gedetineerden stelde in een reactie dat er een personeelstekort was in het detentiecentrum. Klopt dat?

,,De personele bezetting in het detentiecentrum was die bewuste nacht juist hoger dan het gemiddelde 's nachts in Nederlandse inrichtingen. Dat is meestal zo, omdat er bolletjesslikkers in de gaten moeten worden gehouden. De bewakers blijven 's nachts op de monitors kijken.''

Wat vindt u van de kritiek op de brandveiligheid van het detentiecentrum?

,,De veiligheid van onze medewerkers was gewaarborgd. Securicor is betrokken geweest bij de opstart van dit detentiecentrum en wist al dat er uitvoerig was getest. De Rijksgebouwendienst, die van Justitie de opdracht had gekregen om het detentiecentrum te laten bouwen, heeft een complete cel door TNO laten testen op brandveiligheid. Uit een onderzoeksrapport van TNO blijkt dat de cellen, afhankelijk van het type, 30 tot 55 minuten brandwerend zijn. Dat is conform de voorschriften.''

Klopt het dat er geregeld prullenbakbrandjes in de cellen waren?

,,Ja, maar niet heel vaak. Ik moet zeggen dat ik een generaal pardon voor die asielzoekers ongelooflijk onverstandig zou vinden. Dan kan iedereen een brandje stichten en hopen op een verblijfsvergunning.''

Oud-bewakers en vakbond AbvaKabo hebben kritiek geuit op het opleidingsniveau van uw medewerkers. Terecht?

,,In 2002, in de opstartfase van het detentiecentrum, huurden we uitzendkrachten in om aan de enorme vraag van Justitie te kunnen voldoen. Daar zijn we direct mee gestopt toen daar kritiek op kwam. Nu hebben we geen uitzendkrachten meer in dienst. Alle bewakers hebben een relevante basisopleiding, van hooguit een jaar. Dan voldoen ze aan alle eisen die het ministerie van Justitie stelt. Acht van de negen bij de brand aanwezige bewakers hebben hun diploma behaald. Als je dan een kwalificatie van onze bewakers leest als `parttime worstverkoper bij de Hema', dan kan ik me voorstellen dat dat onze mensen erg krenkt. Ik zag op tv een paar gekken met een zak over het hoofd, zogenaamd bewakers, vertellen over misstanden in het detentiecentrum. Onze mensen trekken zich dat echt aan.''

Ook Securicor maakt fouten, zegt directeur Duijst. Maar, zegt hij, het bedrijf is er alles aan gelegen om het contract met Justitie te behouden. Op termijn wil zijn bedrijf toe naar een situatie als in Groot-Brittannië, waar ongeveer de helft van de gevangenissen in particuliere handen is. Duijst: ,,Totdat onderzoek anders zou uitwijzen, ben ik het eens met de woorden van minister Verdonk. De bewakers hebben adequaat gehandeld.''