Poetin en de koningin

De Russische president, Vladimir Poetin, op staatsbezoek in Nederland, kreeg gisteren alle lof toegezwaaid van de koningin der Nederlanden. In haar tafelrede tijdens een staatsbanket in Paleis Noordeinde zei Beatrix dat de rechtsgelijkheid van de verschillende delen van de Russische federatie is toegenomen. ,,Aanpassingen in de wetgeving hebben geleid tot grotere rechtszekerheid en meer stabiliteit.'' Ze prees de ,,ondubbelzinnige wijze'' waarop Poetin aansluiting zocht bij de internationale strijd tegen het terrorisme. De overgang naar een markteconomie en 's lands opname in ,,mondiale economische structuren'' bleven ook niet ongenoemd. Het grote Rusland heeft zijn plaats op het wereldtoneel weer ingenomen, aldus Beatrix.

Politieke uitspraken waren het misschien niet; opmerkelijk waren ze wel. Al was het maar omdat het buitenlands beleid voor Rusland doorgaans terughoudender is geformuleerd. Zeker, Rusland heeft onder Poetin het nodige bereikt. Het is vooral een grootmacht geworden op het gebied van de energievoorziening. Rusland is het scharnier tussen de grootverbruikers van olie en de aanbieders daarvan in het problematische Midden-Oosten. Het is ook nog eens toezichthouder op het olie- en gasrijke Kaspische bekken, een kruispunt van strategische en economische belangen. Poetin is de sleutelbewaarder en speelt die rol met verve. Door de stijgende olie- en gasprijzen heeft hij zijn land inderdaad weer stevig op de kaart weten te zetten. Economisch – en dus politiek, want die twee gaan in Rusland altijd samen.

Maar om nu te zeggen dat de stabiliteit en de rechtszekerheid zijn toegenomen, waartoe de koningin zich gisteravond liet verleiden, gaat te ver. De stabiliteit die Poetin probeert te bewerkstelligen, gaat juist ten koste van de rechtsgelijkheid. De persvrijheid wordt met voeten getreden. Het parlement en de oppositie hebben onder Poetin steeds minder te vertellen gekregen. In Tsjetsjenië worden door de Russische troepen niet alleen rebellen en terroristen snoeihard aangepakt, maar ook burgers. Mensenrechtenorganisaties hekelen dat terecht. Poetins terreurbestrijding is sowieso controversieel omdat er keer op keer onschuldigen het slachtoffer van worden. Zijn gestook in voormalige sovjetstaten die zich na volksopstanden democratisch proberen te ontwikkelen (Oekraïne, Georgië) werkt regionale instabiliteit in de hand.

Er is, kortom, nog een hele lange weg te gaan voordat het Rusland van Poetin zich een stabiele democratie mag noemen.

Een klein land stelt zich niet als een lakei op als de president van Rusland op bezoek komt, ook al is het lang geleden dat een Russische grootvorst Nederland voor het laatst aandeed en we ons mogen verheugen in toenemende wederzijdse handel. Tsaar Paul I (Pavel) heeft eens het volgende gezegd: ,,In Rusland is alleen die persoon van belang met wie ik spreek, en dat alleen zolang ik met hem spreek.'' Voor Poetin lijkt dit ook op te gaan. Hij heeft zichzelf tot erfopvolger van de tsaren gemaakt. Dat is zijn zaak, maar Nederland hoeft dat niet onder koninklijk gezag te bewieroken.