Opwindend, kleurrijk en net zo diep als een graf

Corpse Bride is natuurlijk niets anders dan een magnifiek huwelijkscadeau van regisseur Tim Burton aan zijn geliefde Helena Bonham Carter. Wat morbide! Wat romantisch! Je hart smelt en brandt ervan tot er een prachtig verkoold gat in zit.

Want Corpse Bride is een sprookje, beeldje voor beeldje opgebouwd in de ouderwetse stop-motion-techniek, over een liefde die verder reikt dan het graf. Over een liefde die, om precies te zijn, pas in het dodenrijk tot leven komt.

We worden maar verwend in Nederland met twee Tim Burton-films zo kort achter elkaar. Deze zomer konden we genieten van Roald Dahl's verfilmde klassieker Charlie and the Chocolate Factory. Nu is er Corpse Bride, een animatiemusical, een familiefilm in verzen, een chocoladefabriek voor grafdelvers en -rovers op zoek naar Freudiaanse motieven, Griekse mythologie en Europese fabels.

Burton deelt de regie-credit met Mike Johnson, die als animator meewerkte aan twee eerdere Burton stop-motion-producties, The Nightmare Before Christmas (1993) en James and the Giant Peach (1996). Vooral met die eerste zwartgallige film heeft Corpse Bride verrukkelijk veel gemeen. Het is een visuele ode aan botten, beenderen, beentjes en botjes, karkassen, geraamtes en menselijke spillebenen in prachtige halfvergane kostuums.

Corpse Bride is in de verte gebaseerd op een sinister kabbalistisch sprookje uit zestiende-eeuws Rusland, opgeschreven door rabbijn Isaac Luria. Het vertelt hoe een aanstaande bruidegom de avond voor zijn huwelijk naar het bos gaat, zijn trouwring aan een tak hangt, de traditionele bruiloftsdans danst, de trouwgelofte uitspreekt en dan door een overleden vrouw aan zijn belofte wordt gehouden. De oorsprong van het verhaal verwijst naar het feit dat antisemitische bendes joodse bruiloften vaak verstoorden, waarop de bruid werd gekidnapt en/of vermoord, zodat zij niet meer voor nageslacht kon zorgen.

Hoewel Burtons film nog luguber genoeg is, ontdeed hij het verhaal van de historische angel. Hij verplaatste het naar Victoriaans Engeland - een tijd die moreel gezien toch ook behoorlijk eng was. In die setting wordt bruidegom Victor van Dort (met de stem en het gezicht van Burtons andere lieveling Johnny Depp) door lijkenbruid Helena Bonham Carter mee naar de onderwereld genomen. Daar blijkt het vooral een swingende boel, waar talloze uitgebeende wezens op honkytonk-achtige pianomuziek de knekeldans doen. Die is soms letterlijk ontleend aan een van de eerste Silly Symphonies die uit de Disney Studio's kwam: The Skeleton Dance uit 1929. En de piano is niet toevallig een `Harryhausen', als hommage aan Ray Harryhausen, de nu 85-jarige pionier van de stop-motion-animatie, die eerder dit jaar in Nederland was om de Lifetime Achievement Award van het Amsterdam Fantastic Film Festival in ontvangst te nemen. De special effects-tovenaar liet daar een van de handgrote skeletten zien die hij had gemaakt om het in de film Jason and the Argonauts (1963) beeldje voor beeldje op te nemen tegen échte acteurs.

Als we op de kleuren en de levendigheid van de twee werelden die Corpse Bride ons presenteert zouden moeten afgaan, dan is de keuze niet moeilijk. Het bovengrondse is saai, vaal, bleek. Doods zouden we het moeten noemen, als doods in deze film niet gereserveerd was voor kleurrijk, spannend en opwindend. En als de keuze voor Victor tussen beide werelden niet zo verduiveld lastig was. Want de dood, dat weet hij ook wel, is net zoals het leven onherroepelijk. Zelfs als de `corpse bride' misschien zijn ware liefde blijkt. Want dan is er ook nog zijn verloofde Victoria, die hem met haar vader tot in de oneindigheid op de hielen zit. Ook best een lief meisje, dat hij haar geluk gunt.

Corpse Bride is niet dieper dan een graf. Het is vooral een film die visueel geïnspireerd is en laat zien dat Tim Burtons voornaamste interesse ondanks al zijn ontroerend mooie verhalen over sociale outsiders altijd in het beeld ligt. Dat droeg hij dankzij de digitale camera weer een stapje verder richting perfectie in vergelijking met eerdere, door hem geproduceerde stop-motionfilms als The Nightmare before Christmas en James and the Giant Peach.

Danny Elfmans muziek en liedjes balanceren op de rand van kitsch. Al is er weer niets wat een tekst overtreft als: ,,I can feel my heart aching/ Though it doesn't beat it's breaking.''

Corpse Bride. Regie: Tim Burton en Mike Johnson. Met de stemmen van: Johnny Depp, Helena Bonham Carter, Emily Watson, Albert Finney, Joanna Lumley. In: 15 bioscopen.