Op vakantie in Bretagne met ruziënde ouders

Op het aan de Franstalige cinema gewijde festival Ciné Premières vallen vooral de onopgesmukte films op.

Op het tiende aan de Franstalige film gewijde festival Ciné Premières draaien steevast een aantal voorpremières, nu bijvoorbeeld François Ozons Le temps qui reste, wat commerciëlere titels zoals Les soeurs fâchées met Isabelle Huppert, een Canadese film en een paar korte films. Maar van de achttien titels zijn het vooral de wat kleinere, artistieke films die eruit springen door de nadruk die ze leggen op onalledaagse personages. Het levert het soort cinema op dat in Nederland veel te weinig gemaakt wordt. Zeker drie films van nog jonge makers zorgen met minimale filmische middelen voor een brok in de keel. Die onopgesmuktheid en dat geloof in de kracht van eenvoudig gecomponeerde beelden zijn een applaus waard voor het Franse filmsubsidiestelsel, dat beginnende regisseurs met talent een kans geeft.

De interesse in personages die met zichzelf en hun omgeving worstelen, is overduidelijk aanwezig op het festival, dat in vijf steden te zien is. Vaak gaat het om mensen die volgens de normen van de samenleving niet helemaal goed bij hun hoofd zijn, zoals Ildutt in de debuutfilm Illumination, tijdens het afgelopen Filmfestival Rotterdam met de prijs van de Nederlandse filmjournalisten bekroond, en de stemmen in haar hoofd horende Fanny in Les yeux clairs. Geduldig laten de twee films zien hoe deze personages weer langzaam sociaal acceptabeler gedrag gaan vertonen. Niet dat ze compleet gek zijn, nee, ze zijn een beetje wereldvreemd, verlegen of onaangepast. Beide films zijn eenvoudige vertellingen met veel oog voor de psychologie van de karakters en hun relatie met de directe omgeving. In Les yeux clairs gebeurt dat via het beproefde middel van een reis als Fanny naar Duitsland vertrekt, op zoek naar het graf van haar vader. Als ze met een lekke band strandt, ontmoet ze de zwijgzame Oskar, die midden in een bos woont. Hij is Duits, zij Frans, maar ze hebben geen woorden nodig om nader tot elkaar te komen. Wat ze gemeen hebben, is dat ze beiden met een been buiten de samenleving staan, de een door een zelfverkozen isolement, de ander door haar geestesziekte. Deze mooi gespeelde film won de Prix Jean Vigo.

Illumination is een subtiel en evenwichtig portret van een onevenwichtige jongeman, Ildutt. Hij is overgevoelig en de kluts kwijt na even als visser gewerkt te hebben – de bloedige visserijscènes laten uitstekend zien waarom. Hij gaat graag op bezoek bij zijn oma en woont na zijn visavontuur weer thuis.

De locatie speelt in Illumination een grote rol. De woeste natuur in Bretagne weerspiegelt het turbulente zielenleven van Ildutt dat gekalmeerd moet worden. Dat kan pas als hij zich van zijn familie bevrijdt en verliefd wordt op Christina, die zijn oma verzorgt. Langzaam hervindt hij zichzelf. Een andere mooie karakterstudie is te vinden in Le dernier jour, over een jongen die op weg naar het vakantiehuis van zijn ouders in Bretagne in de trein gestalkt wordt door een meisje. Regisseur Rodolphe Marconi schetst sterk de broeierige en beklemmende sfeer van een vakantie met altijd ruziënde ouders. De film is meer dan dat, maar dit vertellen zou de plot verraden, en hoe onbelangrijk deze meestal ook is in de Franse cinema, dat zou toch flauw zijn.

Cine Premières. 3 t/m 17 nov. In: 14 bioscopen. Inl.: www.cinepremieres.nl